Redelijk, zedelijk en ...?

Nu de huidige, moderne mens in de Westerse wereld maar ook elders, voornamelijk gericht en ingesteld lijkt te zijn op efficiëntie, consumeren en winstmaximalisatie hoor of lees ik het niet zo vaak meer, maar vroeger (hoor hem) werd de mens nogal eens omschreven en getypeerd als een redelijk en een zedelijk wezen. In de zin dat nu juist dat ons onderscheidt van de andere leden van het dierenrijk. En dat echt niet uitsluitend in moeilijke wijsgerig-antropologische verhandelingen; ik hoorde dat ooit ook meer dan eens uit de mond van mijn leraren voor de klas. Ik vond dat wel erg mooi klinken en het leek me ook een heel aardige typering van de wezens die we zijn of misschien wel zouden willen zijn.

De mens is een redelijk en een zedelijk wezen

Die al dan niet vermeende redelijkheid, en dat lijkt voor zich te spreken, verwijst naar onze ratio, ‘common sense’ of boerenverstand, maar evenzeer naar billikheid en rechtvaardigheid. De zedelijkheid verwijst enerzijds naar het gegeven dat we sociale wezens, om niet te zeggen kuddedieren, zijn die als leden van een gemeenschap bepaalde zeden, gewoonten, usances, tradities met elkaar delen; en anderzijds naar het gegeven dat we zogeheten ‘moral agents' zijn, die veelal onverwacht en ongevraagd voor ethische dillemma’s komen te staan en zich derhalve weleens vragen over en rond ethiek willen stellen. Je kunt een typering als deze met recht een mensbeeld (of aanzet tot) noemen. Maar dan ontbreekt er in mijn boekie toch wel een wezenlijke dimensie. Als er toch een bepaald soort vragen is waarvan mensen niet moe lijken worden om ze te blijven stellen en ze te herformuleren dan zijn het toch wel zingevingsvragen. Ik zou dus zeggen dat de mens een redelijk, een zedelijk en vooral ook een zinzoekend wezen is. En hoe en waar je die zin dan kunt vinden?; tja ... dat is de hamvraag ... en wie het weet mag het weer zeggen. Er zijn overigens ook al websites zoals deze en deze die daar wel behulpzaam bij willen zijn. Tja Loesje ... kun je weer mooi overnieuw beginnen ...