De crisis; de economie, de politiek, de pers of de onwetendheid?

Er zijn nogal wat zaken waar ik nauwelijks of in het geheel geen verstand van heb zoals, om er maar eens twee te noemen, voetbal en economie. En dat laatste betreur ik soms wel eens. Want die economie lijkt ons leven toch af en toe volkomen te regeren. Daar gaan we in de aanloop naar de komende verkiezingen vast weer het nodige over horen. Hopelijk worden economische domoren als ik dan op ordentelijke wijze eens iets wijzer gemaakt over de ogenschijnlijk ondoorgrondlijke mechanismen die het financiële en economische leven beheersen. En ik mag hopen dat de media zich nu eens wat serieuzer en beter zullen kwijten van hun taak om ons, het onwetende publiek daarover voor te lichten en te informeren dan ze vorig jaar rond deze tijd deden.


Ruim een jaar geleden zag ik in een uitzending van Nova hoe Clairy Polak aan Flip de Kam enige interessante en verhelderende opmerkingen ontlokte aangaande onze begrotingssystematiek.
(zie deze uitzending vanaf 13 min.)
Nu zou de regering rond die tijd met een crisispakket komen ter bestrijding van de aanvankelijk financiële en vervolgens economische crisis. Er werd alom geroepen dat de regering schromelijk tekort schoot in het beteugelen van de crisis en dat het tijd werd om krachtdadiger op te treden en maatregelen te nemen zoals bv. Obama deed. De Kam betoogde echter dat vnl. door onze begrotingssystematiek onze economie sowieso een injectie van 37 miljard euro zou krijgen, hetgeen naar hoofd van de bevolking gerekend heel wat meer was dan bv. de amerikanen deden. Niettemin besloot de regering onder druk van media, oppositie en publieke opinie tot een extra crisispakket van 6 miljard.
De volgende dag sloeg ik nieuwsgierig de krant op en beluisterde het nieuws in de verwachting dat de stelling van de hooggeleerde heer Flip de Kam wel alom besproken, bevestigd of weersproken en op zijn meritus gewogen zou worden. Wel dat bleek erg naïef gedacht van mij, want geen woord daarover. En ook in de weken daarop helemaal niets, nada en noppes erover en leek dit gegeven wel nadrukkelijk doodgezwegen.
Wel was er de nodige ophef en tamtam over de vraag of die 6 miljard wel genoeg was en hoorde ik de heer Rutte later in het debat over dat crisispakket nog wel met veel ach en wee en gebaar beweren dat het allemaal helemaal fout zou gaan als er binnen dat pakket 300 miljoen aan zus besteed zou worden terwijl het volgens de heer Rutte toch echt aan zo besteed had moeten worden. Zou de heer Rutte soms net zoveel verstand van economie hebben als ik?



De vaderlandse pers en media lieten het in mijn ogen toen ernstig afweten.
Ik weet niet of we nu wat meer diepgang en wat diepgravender vragen en analyses mogen verwachten nu de crisis zich wel verdiept en het algehele gevoel van malaise maar niet minder wil worden.
Mijn hoop is niet zo erg groot. Afgelopen week zag ik Job Cohen aan de nationale borreltafel ondervraagd worden door de Pauw en de Witte man die zo ongeveer twee vragen hadden aan Cohen.
Vraag 1 dacht hij dat Balkenende een goede premier zou zijn? En op het voorstel van Cohen om bevrijdingsdag tot de Nationale Feestdag uit te roepen luidde vraag 2: waar dacht hij dat dan van te gaan betalen? En toen de heren daar niet een rechtstreeks antwoord op kregen bleven ze er nog even lekker over doorzagen en doordrammen. Ja als een programma dat pretendeert toch van enig intellectueel gehalte te zijn van een dergelijk bedroevend niveau blijkt, wat verwacht je dan nog?

Nog een argument voor Systems Thinking?

Zojuist op donderdag 30 juli lees ik in de krant dat de Britse banken, ondanks de hen verleende miljardensteun van rijkswege, alleen geld willen uitlenen tegen een woekerrente. Dit tot groot ongenoegen van de Britse regering die met maatregelen dreigt. Iedereen begrijpt natuurlijk dat deze houding van de banken de economie niet vooruit zal helpen maar juist verder doet haperen.
Ook ik die altijd roept geen verstand te hebben van economie meen dit te begrijpen.
Wat mij de laatste tijd vooral treft en verbaast is dat lieden die beweren en geacht worden wel verstand van te hebben van deze ingewikkelde en ondoorzichtige materie soms en eigenlijk veel te vaak blijk geven er in essentie nog minder van te snappen dan ik.
En ik denk dat het velen moet verbazen dat wat voor financiëel-economische deskundigheid moet doorgaan zo wankel kan blijken en voor een groot gedeelte uit bla-bla en bezwering en soms gewoon uit laaielichterij blijkt te bestaan.

Het stukje in de Volkskrant meldt dat ook de engelse koningin Elizabeth tot de schare behoort die een beetje 'flabbergasted' zijn door de kredietcrisis.
Zij vraagt zich af: Hoe is het toch mogelijk dat niemand dit heeft voorspeld?
Een aantal hoogleraren economie zijn haar van dienst geweest en hebben in een inmiddels uitgelekte brief gepoogd haar het een en ander duidelijk te maken.

In het krantenartikel wordt geen melding gemaakt van het feit dat deze crisis natuurlijk wel degelijk voorspeld en gevreesd werd door wat verdwaalde enkelingen maar dat daar niet naar geluisterd werd en deze lieden als onheilsprofeten die de pret wilden bederven werden weggezet.
Dit lijkt mij geen onbelangrijk en oninteressant punt.
Maar wat ze wel te zeggen hadden is ook erg interessante kost voor leken zoals ikzelf:

Ze leggen majesteit bijvoorbeeld uit dat 'financiële tovenaars' dachten dat ze alle risico's goed hadden gespreid. 'Het is moeilijk een treffender voorbeeld te vinden van wishful thinking en overmoed'.
Samenvattend wijten ze de puinhoop aan het collectieve gebrek van 'heel veel slimme mensen' om de risico's voor het systeem als geheel te onderkennen.

Als dat geen aanbeveling is voor systeemdenken en je aandacht vooral richten op de werking van het systeem!

.