HMiG Vragenvuur (4) Rispens

Als vervolg op Hollandse Meesters in Gesprek vonden eind vorig jaar een aantal bijeenkomsten plaats waarin de afzonderlijke meesters/deelnemers van/aan het gesprek onder de titel 'Vragenvuur' blootgesteld werden aan een interview en een aantal vragen uit het publiek.

De video's daarvan wil ik als vervolg op het voorgaande ook hier op dit blog weer even onder de aandacht brengen van collega's en mogelijke belangstellenden.

De Hollandse bovenmeester professor dr. Jan Rispens was de vierde gast in de serie vragenvuur. Evenals in de vorige aflevering met Pieter Duker speelt ook hier 'de wetenschap' of de eis van wetenschappelijke verantwoording een centrale rol.
De professionalisering van het vak en het bijbehorende gestandaardiseerde kennisbestand vereisen een dergelijke verantwoording. Het is echter niet zomaar recht-toe-recht-aan en 1-2-3 duidelijk hoe dat te bewerkstelligen en hoe dat vorm zou moeten krijgen. Rispens verzucht in dit interview ook regelmatig dat een en ander ronduit lastig en heel gecompliceerd ligt, wanneer hij naar zijn positie en opvatting daarin gevraagd wordt.
In zijn inleidend college schetste Rispens heel helder twee tegenover elkaar staande opvattingen van wetenschap daar waar het de sociale- of menswetenschappen betreft. Dat waren dan die van het 'objectivisme' (vooral niet te verwarren met het gedachtegoed van Ayn Rand en volgelingen) en die uit de 'interpretatieve traditie'.

Hier het vierde vragen(v)uurtje:

Het onderwerp van dit interview is misschien wat (meta-)theoretisch; maar wetenschap en de verhouding theorie/praktijk, dan ook nog met betrekking tot het werk dat ik doe, zijn thema's die zondermeer mijn belangstelling genieten.
Mij boeit het dus sowieso wel maar ik meen dat deze serie toch vooral ook boeiend en onderhoudend wordt door de 'meesterlijke' wijze waarop de interviews afgenomen worden door Bert Hendrikse.

Tussen alle interessante dingen die in dit gesprek aan de orde komen frappeert mij vooral de opmerkingen van Rispens over de taal. Over het ambigue of het gebrek aan eenduidigheid zoals dat nu eenmaal eigen is aan onze natuurlijke mensentaal.
De taal als stoorzender in de zoektocht naar ware uitspraken en: “Het taalprobleem moet zo veel mogelijk uitgeschakeld worden". Dit middels empirische toetsing en het hanteren van eenduidig geformuleerde en gedefinieerde begrippen.
Maar daar voegt Rispens dan direct aan toe dat je daar ook weer niet al te spijkerhard in kunt zijn. Want je moet desgewenst of hoe dan ook een keer terug kunnen naar diezelfde gewone taal. En zo is het maar net! Ik zou denken dat Rispens daarmee de spijker spijkerhard op de kop slaat en hier een probleem(pje) aanroert van het soort waar we nooit van bevrijd zullen worden.

Het voorbeeld van kleur omschrijven of aanduiden is ook hier bijzonder illustratief waar het verschil tussen onze alledaagse taal en kwantitatief meetbare grootheden betreft. Daar komen onmiskenbaar en voluit de qualia en onze subjectieve beleving om de hoek kijken.

Maar wat er verder nog boven of onder danwel voor, achter of aan mag zitten of hangen en hoe dat er ook mee samen mag hangen, het spel van classificeren, beschrijven en verklaren zullen we ten alle tijden wel (moeten) blijven spelen.
En ook lijken de mix en de mate van betrokkenheid en distantie een vereiste en een goede maatstaf voor kwaliteit van het werk in de zorg.

Rispens gebruikt die problematisch rommelige taal zelf overigens zeer puntig en helder wannneer hij nog even een oud en bekend onderscheid tussen de vraag naar het ware, die naar het schone en die naar het goede in herinnering roept. Dat is toch klare taal zoals ik die wel graag mag horen.



en het complete verhaal: Hollandse meesters in gesprek

Hollandse Meesters in Gesprek met Ina van Berckelaer-Onnes
Anton Došen aan het woord
Gijs van Gemert aan het woord
Pieter Duker aan het woord
Jacques Heijkoop aan het woord

College door een Hollandse bovenmeester
Vooruitblik of tikkie terug?
1 Vakmanschap is …..
2 De meesters over management
3 Wat weten we van dat werk?
4 Ideologie (in de zorg?)
5 Toekomst ….?
Nog effe napraten; HMiG

HMiG Vragenvuur (1) van Berckelaer-Onnes
HMiG Vragenvuur (2) van Gemert
HMiG Vragenvuur (3) Duker
HMiG Vragenvuur (4) Rispens
HMiG Vragenvuur (5) Heijkoop
HMiG Vragenvuur (6) Došen

Cultuur en beschaving?

Daar had ik het gisteren dan even behalve over de herfst en de tijd ook nog over geschiedenis en wetenschap. Je weet wel, dat soort thema’s en onderwerpen waarvan we de bronnen en kennisbestanden plegen onder te brengen in bibliotheken en wetenschappelijke instituten. Zoals bijvoorbeeld het Tropeninstituut.

Zoals algemeen bekend hebben een aantal onverlaten in Amerika op grote schaal wat met hypotheken gerommeld om die complexe waardeloze schuldpapieren vervolgens als nieuw innovatief financiëel product aan de banken aan te bieden en die kochten ze met graagte op en verkochten ze vrolijk aan elkaar door alsof het een lieve lust was. Ook het resultaat is ons allen bekend; crisis, economische stagnatie, werkeloosheid en oplopende schulden. Onze reactie daarop getuigt ook niet van een overmaat aan fantasie of creativiteit: bezuinigen en dan nog meer bezuinigen. We gaan in dat kader ook de verzorgingstaat maar eens ombouwen tot een participatiesamenleving (wat dat ook moge betekenen) en we gaan eens flink wat subsidies intrekken. Sinds Fortuin en Wilders weten we dat die toch voornamelijk naar volstrekt overbodige linkse hobbies vloeiden, waar het volk natuurlijk niets wijzer van werd. En de VVD vind dat evenzeer, maar verwoorden het doorgaans wat minder uitdagend en met een beroep op hun economische ideologie.

Zo werd in een recent rondje bezuinigen ook het Koninklijk Instituut voor de Tropen getroffen door wat in politiek-economische en andere econoblahblah terminologie danwel ‘saneren’ wordt genoemd. Wij tekenen daar met z’n allen allang niet meer echt protest tegen aan; want zeg nou zelf, wie durft er bezwaar te maken tegen de zaak weer (financiëel) gezond maken.

Dan moet het Tropeninstituut zijn bibliotheek maar opdoeken wegens de bezuinigingen. Helaas, pindakaas of zoiets! De directeur van die bibliotheek loopt dus al maanden te leuren met de collectie en kan die maar niet in zijn geheel of grotendeels goed her-gehuisvest krijgen. Zou dit kennisbestand geen cultureel erfgoed vertegenwoordigen of teveel naar linkse hobbies rieken? De politiek laat nauwelijks van zich horen. Op aanzienlijk kleinere schaal deed zich iets vergelijkbaars voor met de collectie van het voormalig BBI. Dan vraag je je toch af hoe vaak zoiets voorkomt en hoeveel potentiëel interessant materiaal er zo her en der wel in de recycling belandt omdat we teveel werklozen en te weinig geld zouden hebben?

Nu prijkt er zomaar op de voorpagina van de krant van gisteren de volgende kop:

De boeken van het Tropenmuseum zijn gered… door Egypte

Verzameling vindt thuis in Bibliotheca Alexandrina

Goed nieuws zou je zeggen, maar toch ook met een bijsmaakje want behalve dat er hier kwesties van geschiedenis en wetenschap in het geding zijn, geldt dat, dunkt me, toch evenzozeer voor begrippen als cultuur en beschaving. En dan vraag ik me af,kunnen die ons dan gestolen worden of gaan we ons daar pas weer eens mee bezighouden als ‘s lands secretaris en penningmeester het sein geven dat de clubkas het wel weer toelaat?