Twee geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen
Daar zullen de meeste van ons tegenwoordig waarschijnlijk wat minzaam om moeten glimlachen. Maar nog niet zo gek lang geleden betrof het voor veel mensen een hoogstserieuze kwestie.
Zo kon het gebeuren dat een kapelaan te Heemskerk mijn opa dusdanig met
hel en verdoemenis wist te dreigen dat hij van de weeromstuit geen toestemming meer voor het huwelijk van mijn ouders durfde geven. Dat is dan weer eens iets geheel anders dan seksueel misbruik door een godsdienaar maar het laat toch ook wat rimpelingen en sporen na in diverse mensenlevens.
Het betrof hier een door henzelf gewenste verbintenis tussen twee jonge mensen uit de
gereformeerde en de
rooms-katholieke zuil. Dat was
anno 1950 en het muurtje tussen die twee zuilen was toen blijkbaar voor velen te heilig en/of te hoog.
Het ene geloof is dus kennelijk
het andere niet.
De ene waarheid wil wel eens botsen met
de andere waarheid. Dat hoef je ons Nederlanders heus niet te vertellen; daar weten wij namelijk alles van.
Zo hielden wij hier zo'n 400 jaar geleden een zogeheten synode om ons eens over wat
botsende waarheden te buigen en
de enige echte waarheid voor eens en voor altijd aan het licht en aan de man te brengen. Die synode uit 1618-1619 staat wel te boek als
de Synode van Dordt en leverde ons, om verder theologisch geharrewar te voorkomen, nog een aantal
leerregels op.
Inmiddels weten we dat die vijf artikelen tegen de remonstranten verder theologisch gekissebis niet hebben kunnen voorkomen. Ons land kent een rijke geschiedenis aan theologisch dispuut, kerkscheuringen en afsplitsingen; daarbij vergeleken valt de tweede kamer echt in het niet.
Remonstrantse predikanten werden ten tijde van die synode uit de Republiek verbannen of levenslang op Loevenstein gevangen gezet. Wat er daarna nog allemaal aan onheil en onrecht teweeggebracht werd
uit naam van het ware geloof valt, hoewel vaak verhuld, uit de geschiedenisboekjes te lezen.
Nu lees ik deze week zowaar in de krant dat protestants Nederland van zijn schreden wil terugkeren want er blijkt weer sprake van de aanzet tot weer een Nationale Synode. Maar nu dan een die tot meer
vereniging en verzoening zou moeten leiden. Dat is natuurlijk een tendens die getuige veelgehoorde termen als
'eucumene' en
'samen op weg' die al een poosje gaande is. In de protestantse gelederen wil men het nu na vierhonderd jaar
op naar een volgende synode. Dit was een voorproefje waar aldus het krantenartikel in de Volkskrant honderden afgevaardigden van ruim vijftig protestants-christelijke geloofgemeenschappen
(de Remonstrantse Broederschap maakt overigens geen deel uit van deze club) aan elkaar konden snuffelen en beloofden:
zich gezamelijk in te zetten voor een gezonde en rechtvaardige samenleving.
We zijn zeer benieuwd en wachten maar weer af wat er van dat laatste terecht gaat komen. Zou dat dan ook nog zijn weerslag krijgen op het Conservatief-Democratisch-Appel?, vraag ik me dan af; maar dat is meer een vraag die thuishoort in de rubriek:
geloof en politiek.
Toch wel aardig om te vernemen dat het protestantse volksdeel van enig
inzicht en inkeer blijk wil geven; vindt u ook niet?
Maar in de huidige verhoudingen zullen geschilpunten tussen de diverse protestantse fracties voor niet betrokkenen (en dat zijn veruit de meeste nederlanders toch momenteel) bitter weinig zeggen. Die geschilpunten zullen veelal zelfs als voornamelijk muggenzifterij en scherpslijperij overkomen.
Het zijn niet meer de
remonstranten of de
katholieken die in dit land in het beklaagdenbankje zitten of onder vuur liggen van de 'inquisitie hollandaise'. De
islam lijkt nu toch overduidelijk aan de beurt.
Zo snel hadden de kenners en de commentatoren dat zelfs in hun gunstigste inschattingen niet verwacht. En ook de verkozen persoon in kwestie stond niet ergens boven in de lijstjes van de meeste deskundigen en kenners van het clericale wel en wee.
Zoals nu welbekend werd het de Argentijn Bergoglio of in het vervolg paus Fransiscus.
Een man die volgens de berichtgeving nooit zou lachen.
Inmiddels zijn we week verder en het charme-offensief van deze nieuwe paus lijkt vooralsnog voorspoedig te verlopen. Hij schijnt met zijn afkeer van opsmuk en pretentie erg veel sympathie te oogsten bij de gewone mens en gelovige.
Op het zuidelijk halfrond en vooral in Latijns-Amerika kon de keus voor deze figuur nog wat extra opgetogenheid en geestdrift oproepen.
Nu kan het zomaar verkeren, zoals Brederoo al zei en deze goede man lijkt voor een zo goed als onmogelijke taak te staan als je ziet met welk wantrouwen en cynisme enerzijds en wensen en, nagenoeg, eisen zijn taak en functie vooral vanuit de westerse wereld bezien en beoordeeld worden.
En dat heeft toch wel iets bijzonders, dunkt me, dat, om het even bij ons land te houden, Jan en alleman variërend van de afvallige of niet al te gelovige katholiek tot de overtuigde atheïst of de doorgewinterde calvinist wel een uitgesproken mening blijkt te hebben over welke kant het met die kerk uit zou moeten en ze ieder zo hun eigen lijstjes met specifieke kritiek, eisen en suggesties ten aanzien daarvan klaar hebben liggen.
Enerzijds verbaast me dat en anderzijds kan ik me daar (zelf zo’n moderne heiden) ook wel weer iets voorstellen bij een dergelijk gevoel van ietwat bemoeizuchtige (toch?) betrokkenheid.
Maar wat me, hoe dan ook, bij de verschillende beelden, commentaren en analyses in de afgelopen week toch steeds weer opviel was de vooral kritische houding, soms wat doorspekt met enig cynisme, vanuit ons deel van de wereld tegenover het juichende en hoopvolle enthousiasme vanuit andere delen van de wereld. hoe komt dat nou toch? Men kijkt elders in de wereld toch kennelijk heel anders tegen die dingen aan dan bij ons. Wij lijken ons, meestal als niet- of niet belijdende leden vooral te bekommeren over het gebrek aan gelijkberechtiging in een bij uitstek hierarchisch instituut als de Rooms-katholieke kerk.
Voor zover ik van dit alles en van deze paus ook iets kan of mag vinden, sluit ik me deze keer maar eens aan bij de positivo's. Wij kijken, per slot van rekening, in ons werelddeel al telkens tegen zo’n hoop crisis en narigheid aan in politieke en economische zin dat een sprankje hoop geen kwaad zal kunnen.
Ik bedoel, we zien daar toch een heel gewone en vriendelijke mens die eenvoud hoog in het vaandel heeft staan, heus wel lachen kan en die er, even los van zijn spirituele en/of clericale ideeën, toch ook nog een paar zinnige opvattingen over dit aardse bestaan op na lijkt te houden.
Zoals bijvoorbeeld in zijn sociale leer waarin hij opkomt voor de armen en zich een fervent criticus betuigt van het kapitalisme en het neo-liberalisme.
Wie weet kan hij op dat vlak nog een paar politici op het rechte pad brengen?
Ik begrijp dat namens ons Mark Rutte de inauguratie van deze paus heeft mogen bijwonen. Nou dat is dan in ieder geval al één neo-liberale politicus die iets van deze paus op kan steken en in dat geval zouden wij er ook nog iets beter van kunnen worden! Want het neo-liberalisme is ook in ons land momenteel toch zo'n beetje de heersende religie. Hoop doet leven; zullen we maar zeggen.
