Showing posts with label maand van de filosofie. Show all posts
Showing posts with label maand van de filosofie. Show all posts

Friday, April 15, 2016

Waar ligt of loopt dan de grens?

Die vraag heeft nu even geen betrekking op de sneeuwgrens maar op elke willekeurige grens.

April is in ons land ooit eens als de maand van de filosofie uitgeroepen, zo ontdekte ik in 2010. Elk jaar krijgt die maand dan een thema mee om naar gelieve eens wat over te (be)denken, te debatteren en te filosoferen.
maandvandefilo Deze maand en dit jaar is dat thema 'Over de grens' ofwel 'grenzen'. Dat sluit natuurlijk aardig aan op de actualiteit van de, dankzij een gebrek aan Europese eenheid en organisatie, poreuze grenzen van Europa. En dat blijkt het vluchtelingenprobleem ook nog zomaar een grensoverschrijdend probleem te zijn. Hoe is het toch allemaal mogelijk, hè?

Nu zullen over grenzen filosoferende intellectuele bollebozen dat probleem natuurlijk niet even uit de wereld helpen maar het zal vast ook geen kwaad kunnen om, zonder in grenzeloos geouwehoer te vervallen, ons eens af te vragen of we soms niet op het ene terrein te grens-overschrijdend bezig zijn terwijl we ons op een ander terrein te grens-onderschattend in de weer zijn.
FiloMaglogo Zelf vind ik het een nogal weids, al gauw te ruim en elastisch thema om veel mee aan te kunnen. Mijn eerste opwelling, om de vraag naar de grens wat te begrenzen en af te bakenen zou zijn: waar ligt dan onze eigen grens, de grenzen van het 'zelf'? Nou ja, begrenzen en afbakenen? Het is misschien een mogelijk startpunt maar dat maakt het er, lijkt me zomaar, toch niet echt eenvoudiger of eenduidiger op!

vrijheid-van-de-grens-3d-w Zelf heb ik deze week dit boekje maar eens aangeschaft om te zien of Paul Scheffer mij nog tot wat grensverleggende gedachten weet te inspireren.

Friday, April 3, 2015

Wederom de maand van ...

.. de filosofie dus.
Dan kunnen we na die malligheden van eergisteren ons wederom eens richten op de wat ernstiger kwesties des levens want het is weer de maand van de filosofie.
De afgelopen jaren heb ik deze maand van ... met bijbehorend thema steeds braaf even aangestipt op dit blog. En moest ik dit jaar ook dan maar weer doen.

Daarbij meldt De Telegraaf gisterochtend ook nog eens dat april historisch gezien de beste maand van het jaar is. Maar dat even geheel terzijde want ik vermoed dat de schrijver van dat artikeltje het over zaken heeft die grotendeels buiten mijn gezichtsveld en beoordelingsvermogen vallen.

maandvandefilo
Omdat ik zeker niet wars ben van enige historische beschouwing (en bovendien altijd graag een smoes zoek om mezelf, middels links, weer eens aan te halen) maar even een beknopte terugblik van die maand met thema:

In 2010 begon het mij te dagen dat er hier te lande ooit zoiets als de maand van de filosofie was uitgeroepen en het thema was toen VRIJHEID.
Niet dat we er sindsdien nu uit zijn, hoor; uit de vraag wat onze vrijheid dan behelst en hoever die reikt. Die vraag lijkt me nog altijd even dringend en actueel.

De vraag naar HET ECHTE LEVEN werd het thema in 2011. Helaas heeft ook dat de virtuele werelden waarin wij leven niet kunnen temperen. Imago's, beeldvorming, werkelijkheden zoals door reclame, media, het zwitserleven gevoel, bedrijfsbelangen, politici, de financiële wereld en andere raddraaiers opgeroepen overwoekeren en bepalen het zogenoemde echte leven in sterkere mate dan ooit. En die virtuele kluwen lijken zich ook steeds moeilijker te laten ontwarren.
Mijn voetnoot bij dat thema luidde dan ook of we niet beter eerst de vraag naar 'het goede leven' hadden moeten stellen.

2012 had misschien een wat zielig maar toch wel heel wezenlijk en onontbeerlijk thema, namelijk DE ZIEL.
Neurowetenschappers schijnen hem na naarstig zoeken nog steeds niet te hebben gevonden of kunnen lokaliseren maar wat zouden we toch zonder zijn?

SCHULD EN BOETE was het thema van 2013. Een onderwerp dat economisch gezien wat minder zonnige tijden uiteraard al snel een voor de hand liggend zwaartepunt krijgt. Bankiers lijken zich vooralsnog weinig of niets van dergelijke overwegingen aan te trekken.
Bij 'schuld en boete' horen dunkt me ook begrippen als 'vergeving en verzoening'.

Vorig jaar ging het dan over MENS EN TECHNIEK. Ook zo'n onderwerp waar we voorlopig nog niet klaar mee zijn want de robots komen er van alle kanten aan en de angst daarvoor en de weerstand daar tegen zal ook niet zomaar geluwd zijn.

Dit jaar is het thema dan ONGELIJKHEID. Overal in het land is wel iets te doen of te beluisteren rond dit thema. Zo heeft Piketty in ieder geval toch iets bereikt in dit land.
Bij het onderwerp 'ongelijkheid' lijkt bijna iedereen meteen Piketty van stal te willen halen maar ik zou voor het overzicht en de helderheid toch liever bij de keiharde cijfers en wetenschappelijke data van de Equality Trust willen beginnen. Zonder een blik op het werk van Wilkinson en Pickett (ja, zonder Y) mis je volgens mij toch iets om een helder beeld te krijgen van de maatschappelijke problematiek rond teveel of verkeerde ongelijkheid.

Sunday, April 6, 2014

Weer de maand van ...

Het is weer zover; het is wederom de maand van de filosofie. Deze keer is het thema 'Mens en techniek', weer zo'n onderwerp waar we vast nooit over uitgepraat zullen raken. En in het licht van de huidige technologische en maatschappelijke ontwikkelingen ook een prangende kwestie. FiloMaglogo In VPRO's Boeken (ja, ook ik ben al ruim veertig jaar pro(-VPRO)) besteedde Wim Brands aandacht aan dit thema in verband met ethische vragen die nieuwe technologische ontwikkelingen nu eenmaal in hun kielzog mee plegen te brengen. Hij sprak in dat verband met Peter-Paul Verbeek over diens boek 'Op de vleugels van Icarus'. op de vleugels van icarus In deze uitzending sprak Brands ook met Wouter Kusters over de 'Filosofie van de waanzin'. filosofie van de waanzin Wat betreft het thema van de maand van de filosofie 2014, de relatie 'Mens en techniek', biedt zeker het online magazine AEON ook regelmatig bijzonder zinnige en relevante overviews en overpeinzingen zoals over de robotisering van onze samenleving of over de tucht en de dwang van de algoritmen alsook over de ethische implicaties van een en ander. Bijzonder aanbevolen dit digitale magazine. aeon_magazine_screen.jpg_resized_460_

Tuesday, April 30, 2013

En wat wilde april dan?

De laatste dag van deze maand is wel weer uitzonderlijk overdadig oranje gekleurd met de troonswisseling, gedoe rond een zogeheten koningslied en ander ludiek volksvermaak. Zo staat deze maand er toch heel wat gekleurder op dan de vorige drie want toen ik daar op terugblikte zag ik nog een overwegend witte wereld. oranjegekte April was overigens ook wederom de maand van de filosofie. Ditmaal was het thema ‘schuld en boete’ en dan met name in relatie tot ons economisch systeem en het huidige falen daarvan. Een thema dat momenteel toch zeker actueel lijkt en volop interessante vragen zal oproepen. Op dit blog was daar overigens niet zo veel van te merken en ik heb deze keer ook helemaal verzuimd om het themanummer van Filosofie Magazine aan te schaffen. FiloMaglogo Wat april zoal wil weet ik natuurlijk niet maar ik wil in verband met genoemd thema tussen het oranjegedruis door nog wel even drie, naar mijn smaak, zeer lezenswaardige boekjes aanbevelen: Nietalles
Niet alles is te koop; De morele grenzen van marktwerking
door Michael J. Sandel Uitgeverij Ten Have ISBN 978 90 259 0180 6 BorderlineTimes
Borderline Times; Het einde van de normaliteit
door Dirk De Wachter Uitgeverij Lannoo Campus ISBN 978 90 209 9676 0 Schuldgevoel
Schuldgevoel; Over de behoefte aan dingen die we niet nodig hebben
door Coen Simon Stichting Maand van de Filosofie ISBN 978 90 477 0556 7
En dan maar het nodige leesplezier toegewenst in de maand dat, naar men zegt, alle vogels een ei zouden leggen.