by female voices (3)

Wanneer de (doorgaans jonge) mannen destijds ten strijde trokken bleven de vrouwen gewoonlijk thuis achter.

Did you leave a wife or a sweetheart behind?
In some loyal heart, is your memory enshrined?
Although you died back in Nineteen-Sixteen,
To that faithful heart are you forever nineteen?
Or are you a stranger without even a name,
Foerever enshrined behind some glass pane
In an old photograph, torn, tattered and stained,
And fading to yellow in a brown, leather frame

June Tabor is een zangeres uit de zogenoemde ‘folkscene’ en bij toeval is zij voor mij ook een van de favoriete vrouwenstemmen uit die ‘scene’.
Hier haar vertolking van No man’s land:

Nu zijn er onder de toch vele covers die dit lied kent maar betrekkelijk weinig vrouwelijke stemmen te horen. Daarom hier ook nog maar even ‘The Merry Wives of Windsor’ ten tonele gevoerd met hun uitvoering als begeleidende soundtrack voor deze youtube video:

Dan nog maar een vrouwenstem en wel die van Isla St Clair met The flowers of the forest:

Green fields and red poppies (1)

Ik ben een geboren en getogen Nederlander en heb, als de meeste van mijn medelanders, niet zo gek veel weet of besef van die grote oorlog die nu alom herdacht wordt.
Natuurlijk heb ik op school wel braaf de jaartallen 1914-1918 uit het boekje moeten leren en werd mij ook verteld over het verdrag en de vrede van Versailles ( een vrede die kwetsbaar en breekbaar zou blijken) en over de oprichting van de Volkenbond om dergelijke gewapende conflicten in de toekomst te vermijden (niet echt een doorslaand of blijvend blijvend succes gebleken).
Ook kan ik me nog vaag herinneren dat mijn opa er nog wel iets over wist te vertellen toen ik in een oude schoolatlas van rond die tijd zat te neuzen. Maar hetgeen ik erover hoorde klonk toch verder weg en en niet zo levensecht als bijvoorbeeld de verhalen over de tweede wereldoorlog.
De nodige documentaires, die ik later over deze episode in onze(?) geschiedenis heb gezien, zullen de ingrediënten geleverd hebben maar het was toch een aanklacht tegen de oorlog in liedvorm dat mij het meest direct raakte en waarin de harde feiten, de emoties en de juiste vragen kort en bondig gebundeld lijken te worden.
Zo rond 1980 kwam mij voor het eerst een song ter ore van Eric Bogle in de uitvoering van The Furey brothers and Davey Arthur, een uitvoering die ik daarna overigens nog vele malen op de platenspeler gelegd heb.

De titel luidt ‘No man’s land’ maar het staat veelal bekend als en gaat ook over ‘the green fields of France’ waar zomers bij mooi weer ‘a warm, summer breeze makes the red poppies dance’.
Toen die fleurige klaprozen me onlangs weer eens opvielen in het landschap moest ik dus uiteraard onmiddelijk aan dit lied en aan deze tekst denken.
Verder wordt het ook nog wel eens als ‘Willie McBride’ vermeld.

De uitvoering waarin ik hem zo ongeveer ooit grijs gedraaid heb:

The sun now it shines on the green fields of France.
There's a warm, summer breeze that makes the red poppies dance.
And look how the sun shines from under the clouds,
There's no gas, no barbed wire; there's no guns firing down.
But here in this graveyard, it's still no mans land,
The countless white crosses stand mute in the sand,
To a man's blind indifference to his fellow man,
To a whole generation that were butchered and damned

of een recentere live-uitvoering door de mannen:

Did they beat the drums slowly,
Did they play the fife lowly,
Did they sound the death march as they lowered you down?
Did the band play the last post and chorus,
And did the pipes play the flowers of the forest?

Die Grote of Wereldoorlog

Het is vandaag op de dag af honderd jaar geleden dat er een oorlog los barstte die ook wel Grote Oorlog, de Wereldoorlog of de Grote Wereldbrand genoemd wordt. De directe aanleiding voor deze eerste Wereldoorlog was de moord op de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand door de Bosnisch-Servische nationalist Gavrilo Princip. De uitvinding van het buskruit en nog wel wat andere ontwikkelingen hebben in de loop der tijd de nodige veranderingen teweeg gebracht in de vorm en het aanzien van de krijgskunst. Maar het was vooral, zo lijkt me toch, specifiek deze grote oorlog, die niet voor niets Wereldoorlog ging heten, die het bedrijf van oorlogsvoering resoluut en definitief zou moderniseren en de moderniteit in zou sleuren. Een ontwikkeling of proces dat hand in hand gaat met processen als mechanisering en automatisering, schaalvergroting en globalisering zoals die tot op de dag van vandaag gaande zijn en waarvan het einde voorlopig nog niet in zicht lijkt. Die eerste oorlog die alom als wereldoorlog werd aangeduid vond grotendeels op Europees grondgebied plaats en liet in datzelfde Europa diepe sporen na. Wie ooit door België en Noord-Frankrijk gereisd heeft zal daar door de herdenkingstekens wel eens iets van gemerkt hebben. In Engeland, Duitsland of in Midden- en Oost Europa is het niet veel anders. Men heeft nog altijd weet van deze oorlog en de nasleep ervan. Epische verhalen van vaderlandsliefde en heldenmoed alsmede de nauwelijks of aanzienlijk minder heroïsch getinte ooggetuigenverslagen over de ontluisterende en mensonterende kant van deze oorlog lijken daar her en der nog als levende geschiedenis te weerklinken. Historisch besef, heet zoiets dan wel; in dit geval besef van zowel de glans van nationalistische helden- en overmoed alsook het besef van de pure waanzin ervan. Wij in Nederland lijken niet al te zeer bezocht of geplaagd te worden door herinneringen aan of besef van deze woelige episode in de Europese geschiedenis. De Belgische Stefan Hertmans auteur van Oorlog en terpentijn zei daarover in de Volkskrant van 4 jan 2014:

‘Waar Nederland morele dilemma’s altijd ijkt aan de Tweede Wereldoorlog, ligt dat scharnierpunt voor België in 1914-1918. In elke familie waren doden gevallen. Het hele land was kapot geschoten. In die jaren begint de scheiding van de Vlamingen en de Walen en ontbrandt de klassenstrijd. Dit is de oorlog die België hertekende. In Nederland merk ik aan de reacties dat men die geschiedenis maar nauwelijks kent.’

Nu leek daar dit jaar toch zomaar enige kentering in te komen. 100 jaar na het begin van die eerste wereldoorlog begon men op de Nederlandse televisie het jaar met in diverse programma’s vrij uitgebreid aandacht te schenken aan die Eerste Wereldoorlog. Ik veronderstel dat dat deze en de komende weken wederom het geval zal zijn. Rest de vraag, de hamvraag, of we van dit alles als Europeanen nog iets kunnen en/of willen leren?