und dann nochmal auf Deutsch (5)

Zoals je kunt verwachten bij een liedtekst met een dergelijke zeggingskracht kent Bogle’s No Man’s Land ook verschillende vertalingen.
Ik wil me hier even beperken tot een bekende Duitse versie. De auteur daarvan is Hannes Wader en het luistert naar de titel: ‘Es ist an der Zeit’.
Mogelijk te vertalen als: ‘Werd het niet eens hoog tijd?’; een uiterst terechte en toepasselijke verzuchting als het gaat om de vraag of we bereid zijn lessen te trekken uit al die oorlogen hier en elders, toen en nu.
Hier wat van voorbeelden die Duitse versie die bij onze oosterburen behalve als herdenkings- en protestlied tegen oorlog in het algemeen en WO1 in het bijzonder ook nogal eens nadrukkelijk als protest tegen de inval in Irak, zo'n tien jaar geleden, ten gehore gebracht werd.

Eric Bogle met Wacholder:
Helaas niet in te sluiten maar hier te vinden en te beluisteren

Hannes Wader:


En vanwege zijn ‘Gute nacht, freunde’ nog altijd wereldberoemd in Nederland Reinhard Mey samen met Konstantin Wecker en Hannes Wader:
(en bijgestaan door een onbekende dame die vast nog wel wat zangles kan gebruiken)


Wacholder:


Zo dan heb ik dit nummer toch voorlopig wel even voldoende geplugd.
Voor alle duidelijkheid, ik heb hier heus echt en eerlijk waar geen enkel (financieel) belang of voordeel bij en ik heb geen banden met platenmaatschappijen, muziekuitgeverijen of een van de uitvoerende artiesten.
Ik vind het gewoon een bijzonder sterke liedtekst, waarvan de boodschap blijkbaar nog niet overal even goed doorgedrongen is. Daarbij lijkt het me als anti-oorlogslied of als herdenkingstekst aan die Eerste Wereldoorlog inmiddels terecht een soort monument geworden dat toch ook wel een plaatsje in het collectieve geheugen, zeker dat van ons Europeanen, verdient.

by female voices (3)

Wanneer de (doorgaans jonge) mannen destijds ten strijde trokken bleven de vrouwen gewoonlijk thuis achter.

Did you leave a wife or a sweetheart behind?
In some loyal heart, is your memory enshrined?
Although you died back in Nineteen-Sixteen,
To that faithful heart are you forever nineteen?
Or are you a stranger without even a name,
Foerever enshrined behind some glass pane
In an old photograph, torn, tattered and stained,
And fading to yellow in a brown, leather frame

June Tabor is een zangeres uit de zogenoemde ‘folkscene’ en bij toeval is zij voor mij ook een van de favoriete vrouwenstemmen uit die ‘scene’.
Hier haar vertolking van No man’s land:

Nu zijn er onder de toch vele covers die dit lied kent maar betrekkelijk weinig vrouwelijke stemmen te horen. Daarom hier ook nog maar even ‘The Merry Wives of Windsor’ ten tonele gevoerd met hun uitvoering als begeleidende soundtrack voor deze youtube video:

Dan nog maar een vrouwenstem en wel die van Isla St Clair met The flowers of the forest:

in No Man’s Land (2)

Well how do you do, private William McBride,

luidt de eerste zin in het origineel van Eric Bogle, gevolgd door

Do you mind if I sit here down by your graveside?
And rest for a while in the warm summer sun,
I've been walking all day, and I'm nearly done.
And I see by your gravestone you were only nineteen
When you joined the glorious fallen in Nineteen-Sixteen.
I hope you died quick, and I hope you died clean,
Or young Willie McBride, was it slow and obscene?

En zo klinkt dan het eerste couplet van wat door velen wel als het beste of meest pregnante anti-oorlogslied beschouwd wordt. Volgens de commentaren op de diverse uitvoering van deze song op youtube zijn er nogal wat grote sterke kerels die hier de ogen nauwelijks of niet goed droog bij kunnen houden. Dan hoef ik me in dat opzicht als klein menneke dus niet echt een bijzonderheid te wanen.
Het succes van dit nummer, in de zin van de indruk die het maakt of hoe de boodschap overkomt laat zich wellicht ook aflezen aan het aantal malen dat het gecovered werd.

Hier door Eric Bogle ten gehore gebracht in een ook al weer bijna grijs verleden

en hier in een recentere live uitvoering door een inmiddels grijzende Eric Bogle

En zo klinkt dan die Last Post:

Nog dagelijks tijdens de herdenkingsplechtigheid ter herinnering aan de gevallenen aan geallieerde kant uit die grote oorlog te horen in het Belgische Ieper.
En 'The Flowers of the Forest' klinkt, door 'the pipes' geblazen, aldus:

Green fields and red poppies (1)

Ik ben een geboren en getogen Nederlander en heb, als de meeste van mijn medelanders, niet zo gek veel weet of besef van die grote oorlog die nu alom herdacht wordt.
Natuurlijk heb ik op school wel braaf de jaartallen 1914-1918 uit het boekje moeten leren en werd mij ook verteld over het verdrag en de vrede van Versailles ( een vrede die kwetsbaar en breekbaar zou blijken) en over de oprichting van de Volkenbond om dergelijke gewapende conflicten in de toekomst te vermijden (niet echt een doorslaand of blijvend blijvend succes gebleken).
Ook kan ik me nog vaag herinneren dat mijn opa er nog wel iets over wist te vertellen toen ik in een oude schoolatlas van rond die tijd zat te neuzen. Maar hetgeen ik erover hoorde klonk toch verder weg en en niet zo levensecht als bijvoorbeeld de verhalen over de tweede wereldoorlog.
De nodige documentaires, die ik later over deze episode in onze(?) geschiedenis heb gezien, zullen de ingrediënten geleverd hebben maar het was toch een aanklacht tegen de oorlog in liedvorm dat mij het meest direct raakte en waarin de harde feiten, de emoties en de juiste vragen kort en bondig gebundeld lijken te worden.
Zo rond 1980 kwam mij voor het eerst een song ter ore van Eric Bogle in de uitvoering van The Furey brothers and Davey Arthur, een uitvoering die ik daarna overigens nog vele malen op de platenspeler gelegd heb.

De titel luidt ‘No man’s land’ maar het staat veelal bekend als en gaat ook over ‘the green fields of France’ waar zomers bij mooi weer ‘a warm, summer breeze makes the red poppies dance’.
Toen die fleurige klaprozen me onlangs weer eens opvielen in het landschap moest ik dus uiteraard onmiddelijk aan dit lied en aan deze tekst denken.
Verder wordt het ook nog wel eens als ‘Willie McBride’ vermeld.

De uitvoering waarin ik hem zo ongeveer ooit grijs gedraaid heb:

The sun now it shines on the green fields of France.
There's a warm, summer breeze that makes the red poppies dance.
And look how the sun shines from under the clouds,
There's no gas, no barbed wire; there's no guns firing down.
But here in this graveyard, it's still no mans land,
The countless white crosses stand mute in the sand,
To a man's blind indifference to his fellow man,
To a whole generation that were butchered and damned

of een recentere live-uitvoering door de mannen:

Did they beat the drums slowly,
Did they play the fife lowly,
Did they sound the death march as they lowered you down?
Did the band play the last post and chorus,
And did the pipes play the flowers of the forest?