Worldly Evil

Spinazie eten of Spinoza lezen?

Hoogleraar filosofie Steve Nadler lijkt ons in zijn Aeon artikel, waar het religie en intellectuele vrijheid betreft en als variatie op de bekende Nederlandse uitdrukking 'Ga zo door mijn zoon en gij zult ...', op het hart te willen drukken:

Gij zult Spinoza lezen

Nu lijkt me dat bepaald geen sinecure, niet zomaar iets uit de categorie fluitje van een cent, koud kunstje of appeltje eitje om maar eens wat te noemen.
Daarom zou ik zeggen: begin, als het een eerste kennismaking betreft, eens met wat citaten van deze lenzen- en scherp slijpende wijsgeer tot je te nemen. (een engelstalige versie)
Mocht de interesse of herkenning van dien aard zijn dat je meer wilt weten is er op het W(ereldwijde).W(eb van).W(etenswaardigheden). nog genoeg te vinden over Neerlands grootste wijsgeer, zij het uiteraard veel in het Engels.
Een aardige kennismaking in de Nederlandse taal is het boekje: Spinoza in 107 vragen & antwoorden van dominee en ambassadeur van Spinoza Jan Knol.

In de fanclub van Spinoza komen we nogal wat klinkende namen tegen zoals die van Albert Einstein voor wie Spinoza zijn grootste held en voorbeeld was.

Tussen “…” (18) Albert Einstein

Albert Einstein geldt voor veel mensen zo'n beetje als icoon en het boegbeeld bij uitstek van 'de wetenschap', als het lichtende voorbeeld van wat onze menselijke rationaliteit in al zijn bollebozigheid vermag. (zoals atoombommen maken bijvoorbeeld)
Hier hebben we dus duidelijk van doen met zo'n knappe kop die de taal van de rationaliteit uitmuntend spreekt. Nu verstond diezelfde Einstein, dunkt mij, zeker ook 'de taal van de ziel' vrij goed.

Wanneer je eens op het W(ereldwijde)W(oordenbrij)W(ebje) rondsnuffelt naar uitspraken en citaten door wetenschappers, zul je waarschijnlijk vinden dat Einstein bovenaan staat, prijkend aan de top. Anders dan onze nationale grootgrutter (die beweert op de kleintjes te letten en ook nog op de seconden) leek deze Appie wel in wijze uitspraken te grossieren.
In een rubriek die 'tussen "..."' heet en aandacht wil vragen voor intrigerende of wijze uitspraken, mag hij toch eigenlijk niet ontbreken, dus bij deze dan. Het probleem is dan niet zozeer om een goed, wijs of treffend citaat van hem te vinden maar meer om te kiezen uit de velen.
Vandaag kies ik er maar eens een die me met name in onze Westerse wereld en in dit tijdsgewricht uiterst en nijpend actueel lijkt, hoewel je er weinig of niets over uit de krant of het journaal zult vernemen:

"The intuitive mind is a sacred gift and the rational mind is a faithful servant. We have created a society that honors the servant and has forgotten the gift"

Albert Einstein

De Britse psychiater Iain McGilChrist herkauwde en onderbouwde dit inzicht en deze fraaie uitspraak van Einstein nog maar eens met wat we inmiddels weten over ons brein en schreef er een boek over: 'The Master and his Emissary'.

Zieletaal (6)

Wie verstaan en wie spreken er nu nog de taal van de ziel?

Moeten we daarvoor bij de beoefenaars van de exacte wetenschappen aankloppen of eerder bij de hooggeleerde dames en heren van de mens- of geesteswetenschappen? Bij de filosofen wellicht? Als van oudsher bij de dominee, de pastoor, de rabbi, de imam of hun zielzorgende equivalenten uit het hindoeïsme of boeddhisme dan? Of kunnen we ons, zoals je steeds vaker hoort zeggen, hiervoor beter tot de kunsten en de muze wenden.



Laat de ziel of de taal van de ziel zich wel in woorden vatten of vangen?
Begreep of verstond iemand als Simone Weil wellicht iets meer van de taal van de ziel dan de meeste van ons?
Lukt het Alva Noë of Bert Keizer soms om er met een beroep op Wittgenstein iets zinnigs over te zeggen?
Anders Gerard Visser wellicht?
Of zullen we het woord in deze liever aan de dichters als bijvoorbeeld Toon Tellegen laten?
Want van Komrij zullen we schijnbaar over de ziel ook niet zoveel wijzer worden:

Eer plant men bomen op de weg,
Eer zal men kakken in zijn hoed,
Dan dat ik u mijn ziel blootleg
En zeg wat ik thans lijden moet.

De lichte muze van Vreeswijk roept ook alleen maar vragen op: wie heeft hem gezien en wie weet waar ie tenslotte naartoe gaat?

Afgaand op de teneur van het debat tussen Keizer en Swaab zou je zeggen dat de ziel haar heil in ieder geval niet hoeft te zoeken bij de exacte wetenschappers!

Maar wacht eens ... wordt ene Albert Einstein niet altijd door exacte wetenschappers als de kampioen, godfather, de held en het lichtende voorbeeld van hun metier geroemd?
Deze knappe kop zei behalve E = mc2 toch ook dingen als:

Twee dingen zijn oneindig, het universum, en menselijke domheid. Maar van het universum weet ik het nog niet helemaal zeker...

Tracht niet een mens van succes te zijn, maar probeer liever een mens van waarde te zijn.

Logica brengt je van A naar B. Verbeelding brengt je overal.

Ons eigen geluk hangt af van de glimlach van de anderen.

Soms betaal je het meest voor dingen die gratis zijn.

Het probleem vandaag de dag is niet de atoomenergie, maar het hart van de mens.

Ik weet niet welke wapens in de Derde Wereldoorlog zullen worden gebruikt, maar ik weet wel dat in de Vierde Wereldoorlog gevochten zal worden met stokken en stenen.

Er zijn slechts twee manieren om je leven te leven: doen alsof niets een wonder is, en doen alsof alles een wonder is. Ik geloof in de laatste manier.

God dobbelt niet.

Het mooiste dat we kunnen ervaren is het mysterie.

De werkelijke waarde van een mens kan worden gevonden in de mate waarin hij bevrijding van zijn eigenbelang heeft bereikt.

Een vooroordeel is moeilijker te splitsen dan een atoom.

Bidden verandert de wereld niet, maar bidden verandert de mens en de mens verandert de wereld.

Alles dat werkelijk groots en inspirerend is, is gecreëerd door een individu dat kon werken in vrijheid.

Alles moet zo simpel mogelijk gemaakt worden, maar niet simpeler.

De enige verstandige manier van opvoeden bestaat eruit een voorbeeld te zijn, desnoods een waarschuwend voorbeeld.

Als we wisten wat we deden, heette het geen onderzoek.



No, this trick won't work...How on earth are you ever going to explain in terms of chemistry and physics so important a biological phenomenon as first love?

The most beautiful thing we can experience is the mysterious. It is the source of all true art and all science. He to whom this emotion is a stranger, who can no longer pause to wonder and stand rapt in awe, is as good as dead: his eyes are closed.

A human being is a part of a whole, called by us universe, a part limited in time and space. He experiences himself, his thoughts and feelings as something separated from the rest... a kind of optical delusion of his consciousness. This delusion is a kind of prison for us, restricting us to our personal desires and to affection for a few persons nearest to us. Our task must be to free ourselves from this prison by widening our circle of compassion to embrace all living creatures and the whole of nature in its beauty.

The devil has put a penalty on all things we enjoy in life. Either we suffer in health or we suffer in soul or we get fat.

Nothing truly valuable arises from ambition or from a mere sense of duty; it stems rather from love and devotion toward men and toward objective things.

It is only to the individual that a soul is given.

All religions, arts and sciences are branches of the same tree. All these aspirations are directed toward ennobling man's life, lifting it from the sphere of mere physical existence and leading the individual towards freedom.

Not everything that counts can be counted, and not everything that can be counted counts.

Er spreekt, wat mij betreft, toch bepaald geen zielloze, gortdroge statistische, saai wetenschappelijke, puur zakelijke of onbezielde taal uit deze mooie uitspraken.

P.S. Vergat ik toch even deze Poolse dame aan te melden bij de poëten van de zieleroerselen.