Managementboek en 'feilbaar denken'

De laatste tijd hoor ik met enige regelmaat irritante reclames van Managementboek op de radio voorbijkomen: vandaag voor 21:00 besteld …, morgen in huis! Ja het is en blijft natuurlijk een snel en flitsend volkje die managers, nietwaar? nu kwam mij alweer een poosje geleden bij toeval een blad onder ogen met het opschrift: Managementboek Magazine, platform voor business professionals. Niet een titel waar ik nu direct warm of enthousiast van wordt. Toch meer iets voor ambitieuze snelle flitsende lieden in pak met navenante praat, denk ik dan. Ik ben nu eenmaal uitermate bevooroordeeld en denk bij managementboeken al gauw aan saaie oninteressante lectuur doorspekt van managementkoeterwaals ofwel het management-dialect van het ‘globish', enige tijd geleden nog bekend als ‘new-speak’. Maar ik blijf meestal wel een nieuwsgierig mens en blader zo’n blaadje dan toch eens door om vervolgens te constateren dat ik globaal bezien mijn vooroordelen nog wel een poosje feilloos in tact kan laten. De laatste keer dat ik mijn mening of (voor)oordeel op dit gebied eens ernstig moest herzien was toen ik kennis nam van de theorie van het ‘system’s thinking’ van John Seddon. Die sprak over management in voor mij begrijpelijke taal. Nu trof ik in deze aflevering (maart 2012) toch ook wel een aardig artikel aan onder de titel ‘We zijn blind voor onze blindheid’ met een interview met Daniel Kahneman naar aanleiding van zijn boek ‘Ons feilbare denken’. Kahneman geldt als een van de invloedrijkste psychologen van dit moment en ontving voor zijn werk zelfs de Nobelprijs voor de economie. Dat moet toch een interessante combinatie zijn voor managers, nietwaar? Zouden managers dan ook een beetje naar hem luisteren? Een citaat:

Het idee dat goede mangementpraktijken met goede resultaten beloond zullen worden is op zijn minst overdreven. Succesvolle bedrijven maken ons vaak blind voor de rol die geluk in dat succes heeft gespeeld en hoeveel er mis had kunnen gaan. Het is makkelijk een aantal goed presterende bedrijven te selecteen en vervolgens te kijken wat ze met elkaar gemeen hebben, maar daarmee is de theorie nog niet wetenschappelijk verantwoord. Neem Built to last van Jim Collins. De voortreffelijke bedrijven die daarin worden genoemd presteren in latere jaren bijna zonder uitzondering een stuk slechter.

Daar gaat dan weer zo’n (management)theorietje. Maar het is de missie van Kahneman om, wat hij noemt, cognitieve illusies aan de kaak te stellen. We zijn niet alleen blind voor het voor de hand liggende, maar ook blind voor onze eigen blindheid. Tja.. Johan Cruijff zei het ook al eens:

Als je het niet snapt, dan ken je het natuurlijk ook niet zien, hè; da’s toch logisch.

Dat je een dergelijke stelling de Nobelprijs voor de economie kunt binnenslepen zal sommige mensen wellicht verbazen. Maar zo is het toch echt. Kahneman stelt overigens dat het zijn doel is om de kwaliteit van onze kritiek op een hoger peil te brengen. Hij heeft daarbij wel degelijk een hoge pet op van de mogelijkheden en het functioneren van het menselijk brein, maar ja, we blijven blind voor onze blindheid en ons denken blijft feilbaar. Dat geldt ook nog altijd voor managers, of ze nu boeken lezen of niet.

Kennen en kunnen

Over en door ene Johan Cruijff worden nogal eens wat boute beweringen gedaan. Maar je kunt hem er toch moeilijk van betichten dat hij nooit over het onderscheid tussen kennen en kunnen nagedacht zou hebben. Wanneer je hem hoort orakelen of zijn uitspraken eens naleest zou je in eerst instantie nog even kunnen denken dat hij dat verschil niet kent maar dan blijkt toch al rap dat dat op het conto van zijn Amsterdamse dialect geschreven kan worden.

Kennet soms wese dat ik u ergens van kan?



In wat de gewone-taal-filosofie wordt genoemd, wordt dit onderscheid wel ietwat beschrijvend met de termen knowing-that versus knowing-how aangeduid.

Tegenwoordig kom je nagenoeg overal de termen kennis en vaardigheden tegen om de praktische implicaties van genoemd onderscheid aan te duiden. Niet alleen in het kader van studie en opleiding wordt er druk over kennis en vaardigheden gepalaverd maar evenzeer in kringen van management, bestuur en wat al niet.
Niet verwonderlijk in een tijd waarin permanente educatie in veel beroepen en vakgebieden vaker de gangbare praktijk wordt.
Ook in mijn werk is die trend gaande en in ontwikkeling. Voor zover ik dat kan overzien doorgaans nogal weinig gecoördineerd en nogal eens wat hapsnapperig.
En wat willen wij onze cliënten op bv. de dagbesteding dan bieden buiten een veilige omgeving en wat vreugdevolle of zinvolle bezigheden?; juist ... ook een verruiming van hun kennis en vaardigheden.


zie hier of hier voor link naar blog Jeroen Bertrams

Uiteindelijk zijn kennen en kunnen of kennis en vaardigheden evenals, om maar iets te noemen, denken en doen synoniemen voor of aspecten van de verhouding theorie-praktijk. Een ingewikkelde en soms paradoxale verhouding die niet zelden als een kloof gevoeld en gezien wordt.
En daarmee dus meestal een interessante kwestie!

Orakels

Het is me wat met die orakels! Maar het lijkt wel of ik steeds minder vaak iets zinnigs van of over een orakel hoor of lees. Waar zijn de echte orakels nog te vinden? Zou ik ze soms op facebook moeten zoeken of zou orakelen tegenwoordig twitteren zijn gaan heten? Als ik dan al iets verneem dat er enigszins op lijkt, zijn het veelal dooddoeners of onheilsprofetieën.
(gelukkig is dat niet altijd zo, getuige deze blog van Charles Kenny die zich meer op het halfvolle dan op het halflege deel van het glas richt)

Waar zijn de tijden van weleer en van Klazien uit Zalk toch gebleven?:



Bij Klazien wist je tenminste waar je aan toe was. En daarom raadplegen wij toch orakels of niet soms? Omdat we nu toch eindelijk eens willen weten waar we aan toe zijn en wat we nu mogen verwachten.

Zo raadplegen we met de regelmaat van de klok weermannen en -vrouwen in hun hoedanigheid van orakel. Die verwachtingen zijn ook niet altijd zonnig: 't kan vriezen, 't kan dooien; aldus de imitator van Pelleboer. Maar ja, we kunnen nu ook al zelf op de buienradar kijken.

En de orakels die ons van politiek en financieel-economisch commentaar en voorspellingen plegen te voorzien hebben nu al geruime tijd echt niets anders meer dan zwaar weer en tegenslag te melden. Zelden of nooit meer eens een voorspelling die de burger weer moed geeft. En dat is toch wat we nodig hebben; een beetje courage.



Nu hebben we in dit land nog wel twee mirakelse orakels rondlopen.

Wat te denken bijvoorbeeld van het orakel uit Diever. Zelf heb ik het niet zo op de (on)wijsheden en de ideeën van de inmiddels grijze heer Wiegel. Hans Wiegel, coryfee van de VVD en bekend van het kabinet van Agt-Wiegel, dat ons begrotingstekort tot ongekende hoogten liet oplopen. En bekend van de nacht van Wiegel dat een paars kabinet ten val bracht. Misschien kunnen ze hem ergens nog tot nachtburgemeester benoemen. Hij was het rechtse gezicht van de VVD en voorstander van samenwerking met de PVV. Bepaald niet een door mij bewonderde politicus en ook niet iemand die ik nu met genoegen hoor orakelen. Maar het moet gezegd, hij was bepaald niet gespeend van gevoel voor humor en maakte soms leukere opmerkingen dan Youp van 't Hek.



En dan hebben we nog onze Johan. Nee, ik bedoel niet mijn broertje maar die voetballer die ooit furore maakte met rugnummer 14. Het orakel uit Betondorp. Het voetbalorakel Johan Cruijff dus.



Hij schijnt, in flagrante tegenstelling tot mijzelf, ontstellend veel verstand van voetbal te hebben en voortdurend over dat spelletje te orakelen. Van die (voetbal-)uitspraken snap ik meestal geen hout omdat ik niet veel van voetbal (of wat daar leuk of interessant aan zou zijn) begrijp; dat is dus logisch dus! Om het eens op zijn Cruijffiaans te zeggen. Maar ondanks dat ik daar niet zoveel van snap moet ik er wel vaak om (glim)lachen; iets dat niet zomaar bij elke komiek of lolbroek het geval is.
Nu is het in het geval van Cruijff wel zo dat zijn uitspraken meestal niet als grappig maar eerder bloedserieus zijn bedoeld. Ondertussen en even zo vrolijk is ie, naar ik vermoed, wel de meest geciteerde Nederlander en zich daar ook nog van bewust en vindt dat eigenlijk ook wel zo logisch en terecht. Het is wel duidelijk dat als je orakel bent of Cruijff heet, je heel goed (of juist niet?) op je woorden moet letten. Zijn invloed reikt in ieder geval behoorlijk ver.
Uitspraken van Cruijff zijn ook ruim vertegenwoordigd op het Web van de Warboel van Wereldwijsheden en er is ook een boek verschenen met gezegden van deze orakelende flapuit.



Neem nou eens:

Elk nadeel hep z'n voordeel

welke Nederlander kent het niet heeft hem dat niet verschillende keren nagezegd?
Of de quasi geniale kronkel:

Als ik zou willen dat je het begreep legde ik het wel beter uit

dat zou toch prachtig in verguld lijstje op menige leraarskamer kunnen hangen!
En laatst haalde Marian bij gelegenheid nog eens een wijsheid van Cruijff aan die mij als zodanig onbekend was:

Je gaat het pas zien als je het doorhebt

want wat je niet ken dat ken je natuurlijk ook niet zien, da's toch logisch.

Kijk, voor dergelijke wijsheden waarmee je zowel naar de oppervlakte als naar de diepte kunt verwijzen kan ik m'n petje wel afnemen.



Aan het eind van het liedje gaat mijn voorkeur toch uit naar en hou ik het maar weer bij het orakel van Delphi.



Een veel mooier, mysterieuzer, beter, puntiger en waarachtiger orakel hebben we, volgens mij, toch sinds die tijd niet echt meer gehad.

Journaal gisteren en krant vandaag

Gisteravond ging het NOS-journaal uiteraard grotendeels over de dreigende kernramp in Japan.
Een dreigende kernramp die direct op die andere vernietigende ramp van de tsunami volgt. Juist in dat land waar men al eens ondervonden heeft hoe destructief nucleaire kracht en straling kan zijn. Vorig jaar herdacht de wereld dat het 65 jaar geleden was dat de bommen boven Hiroshima en Nagasaki gelost werden.


Of bekijk de flash versie.

Volgend op de Japan-berichtgeving hoorde ik Angela Merkel een grootscheeps veiligheidsonderzoek aankondigen voor de Duitse kerncentrales en het opschorten van de beslissing kerncentrales langer open te houden.
Daarbij dacht ik en zei ik nog tegen mijn meissie: dat lijkt toch weer typisch op die voortvarende gründlichkeit van onze oosterburen, ik ben benieuwd hoe wij dat in dit land gaan aanpakken.

Vanmorgen las ik in de Volkskrant het volgende antwoord van Arnon Grunberg in deze Voetnoot:

Nucleair afval

De ramp in Japan heeft de discussie over kernenergie in Duitsland nieuw leven ingeblazen. Zelfs een CDU-minister, Norbert Röttgen van Milieu, noemde kernenergie 'een tijdelijke brugtechnologie,' schreef Merlijn Schoonenboom gisteren in de Volkskrant.

In Nederland is van zo'n discussie weinig te merken. Daar gebeurt zoals bekend alles vijftig jaar later, als het al gebeurt.

De Süddeutche Zeitung drukte een commentaar af onder de kop 'Het blinde geloof in de techniek'. De kerncentrales in Japan waren gebouwd om een aardbeving met de kracht van 7,75 te doorstaan. Met een aardbeving met de kracht van 9,0 had niemand rekening gehouden.

De Deense kunstenaar Michael Madsen maakte een documentaire getiteld Into Eternity over een opslagplaats in Finland voor nucleair afval. De moeite waard. Madsens film maakt duidelijk dat wat de mensheid achterlaat op deze aarde niet Beethoven of Sophocles zal zijn, maar nucleair afval.

Voor de gemiddelde PVV'er een geruststellende gedachte.

Arnon Grunberg

Zou ie daar nog eens gelijk in kunnen krijgen, die Grunberg?

In diezelfde krant overigens een alleraardigste Sigmund over een onderwerp dat op dit Blog weleens ter sprake kwam:



En op de sportpagina's (die ik hooguit scan en nooit lees) dan breeduit deze kop:

Als Cruijff iets zegt, is iedereen enthousiast

Deze kop behoeft toch enige rectificatie en zou wellicht kunnen luiden:

Als Cruijff iets zegt, is bijna iedereen enthousiast

want wat Cruijff zegt zal mij toch werkelijk en waarachtig worst wezen!

Dat was veertig jaar geleden al het geval toen ik als toerist op Ibiza, zodra het duidelijk werd dat ik Nederlander was, regelmatig met buitengewoon enthousiasme gepolst werd over wat ik dan van 'Crouiff' wist of vond. En dat is nu nog het geval. Helaas kon ik dat Spaanse enthousiasme niet delen en moest een antwoord veelal schuldig blijven.
Nu hebben die Spanjaarden inmiddels wel enige reden om een beetje enthousiast over Cruijff te zijn; zij hebben de mooie uitdrukking 'en un momento dado' aan hem te danken.
Welke voetballer kan hem dat nazeggen?