Quote ... unquote-denken?

Is dat ook een vorm van Omdenken of gewoon een erg laffe dekmantel voor puur plagiaat? Als dat laatste het geval mocht zijn hoop ik maar dat ik niet aangeklaagd ga worden door de Volkskrant.



Want ik wil toch weer eens een Voetnoot van mijn favoriete columnist integraal citeren. En wel omdat deze noot me weer als zo'n mooi en sprekend voorbeeld van om- en vooruitdenken voorkomt:

VOETNOOT SCHIMMEL

'Het moet wel leuk blijven, en dat was het in 2015 niet voor de kinderen', schrijft Menno van Dongen zaterdag in de Volkskrant in een leerzame reconstructie van het Zwarte Pietendrama. Dat het leuk moet blijven is typisch Nederlands.
Zoals de knijpkat is uitgestorven, zo sterft Zwarte Piet langzaam uit. Een zegen voor iedereen, maar mogen we ons nu even richten op de schimmel waarop Sinterklaas rijdt? Dat er op paarden wordt gereden is speciesisme. Verbieden gaat ver, maar je moet niet het slechte voorbeeld willen geven in een uitzending voor kinderen.
Kan het paard daarom vanaf nu worden gespeeld door een witte, bij voorkeur op Halbe Zijlstra lijkende man? Het mogen ook twee mannen zijn, denk aan de prachtige musical War Horse.
In het kader van verbroedering én een rechts verbond zouden Wilders en Rutte ook samen voor paard kunnen spelen bij de feestlijke intocht van Sinterklaas.

Arnon Grunberg

Puur plagiaat

Dit is weer puur plagiaat; dat kan en zal ik niet ontkennen. Of mag het, met enige fantasie, ook citeren of uitbesteden heten? En ik weet niet of het zomaar mag en kan maar vanwege de nog na trillende kop van de spijker hier gewoon even integraal Arnon Grunberg's Voetnoot uit de Volkskrant van vandaag:

Voetnoot Ontkenning

Kamel Daoud won de Prix Goncourt voor de beste debuutroman voor zijn boek Moussa of de dood  van een Arabier, waarin hij stem geeft aan de Arabier die door Meursault werd gedood in De vreemdeling van Camus.
Recentelijk publiceerde The New York Times een essay van Daoud waarin hij schrijft: 'Daesh [IS] heeft een moeder: de invasie van Irak. Maar Daesh heeft ook een vader, Saoedie-Arabië en zijn religieus-industriële complex.'
Daoud heeft gelijk. IS heeft weliswaar filialen in diverse landen, onder andere Egypte en Afganistan. De strijd van het Westen tegen IS blijft dubbelzinnig zolang dat Westen uitstekende relaties onderhoudt met Saoedie-Arabië.
Nog merkwaardiger wordt het als wij IS het hedendaagse nazisme gaan noemen, terwijl wij de vader van IS voeden. IS moet verdwijnen, maar IS vergelijken met de nazi's is subtiele Holocaustontkenning.
Onwetendheid mag een excuus zijn. Soms echter is het verschil tussen onwetenheid en slechtheid minimaal.

Arnon Grunberg

Aldus de woorden van ene Grunberg dus, die ik overigens wel vaker zomaar eens citeer.

Griekse voetnoot

De kranten staan momenteel uiteraard bol van de analyses, meningen en voorspellingen aangaande een mogelijk 'Grexit'.
Wat mij daarin opvalt is dat de meeste van die commentaren opeens een stuk helderder, omvattender en genuanceerder lijken dan wat we eerder gewend waren te lezen over 'de Grieken en de euro'; al zijn ze zelden zo diepgravend en omvattend als het scherpe commentaar van Michael Hudson.

Maar de nuance wordt blijkbaar niet door iedereen op prijs gesteld want gisteren opent De kwestie van Peter de Waard met de zin:

Het is in Nederland langzaam riskanter het voor de Grieken op te nemen dan voor de extremisten van IS.

Men leze de Volkskrant van woensdag 8 juli er op na om te weten waarom dat zo zou zijn. De Waard eindigt zijn stukje met de volgende behartenswaardige woorden:

Als er een Grexit komt, is die deels gebaseerd op hardnekkige vooroordelen en de stereotypering van mensen met een bepaalde nationaliteit. De Grexit zal de wereld wel aankunnen, net als de implosie van de euro en een muur om elke staat.
De toename van vooroordelen, ook onder geïnformeerde mensen, niet.

Ik moest me vandaag maar van verder commentaar op dit Griekse en Europese debacle onthouden en sluit me graag aan bij de Voetnoot van Arnon Grunberg in de krant van eergisteren. Nee, geen politicus, econoom of financiële bolleboos dus, maar een schrijver/columnist die met weinig woorden de zaak in de kern weet te vatten:

Voetnoot Beul

Der Spiegel noemde Merkel een 'pedagogische imperialist'. Paul Krugman noemde de Europese technocraten 'middeleeuwse artsen'. Hoewel ik een fan ben van Merkel en hoewel ik denk dat technocraten wijze beslissingen kunnen nemen, geloof ik dat beiden gelijk hebben.
De Griekse operette - het is verstandig tragedie van operette te onderscheiden en ool al kan een operette uitmonden in een tragedie, zitten we vooralsnog in de operettefase - had voorkomen kunnen worden als Merkel dezelfde moed had opgebracht tegenover Griekenland als tegenover Pegida. Merkel demonstreerde tegen Pegida en rassenhaat in de Bondsrepubliek, warvoor ze niet genoeg kan worden geprezen.
In de analyse van Der Spiegel verschool ze zich wat Griekenland betreft achter het IMF in plaats van tot kwijtschelding over te gaan. Officieel is Europa tegen de doodstraf, in het geval van Griekenland bleek de trojka een gretige beul; de patiënt doden opdat hij nooit meer ziek kan worden.
Arnon Grunberg

Er zijn mensen die vinden dat er inmiddels veel teveel woorden aan deze kwestie vuil gemaakt worden en je hebt ook mensen die zich gewoon liever op de feiten en harde cijfers concentreren; voor hen nog een aardig staatje:
Dan weten we ook weer even waar het in dat opzicht nu eigenlijk helemaal om draaide!

B&B&B

The Bed, Bath and Breakfast debate
oftewel de Bed, Bad en Brood discussie.

Niet door het VVV maar heus waar door onze Nederlandse regering aangezwengeld en gevoerd. Je weet wel, die door onszelf verkozen regering die andere regeringen toch altijd zo fijntjes op de 'mensenrechten' weet te wijzen.

Een inhumane of gewoon maar een al te menselijke manier om ons te verhouden tot het menselijk drama voor onze neuzen?
Een neo-liberale reflex om morele kwesties en dilemma's te 'framen' of te reduceren tot een mix van economische, juridische en pragmatische vragen die gewoon om wat doortastend management en de juiste 'incentives' vragen?
Is de secularisatie en de verzakelijking in ons land dan zover voortgeschreden dat hier nog slechts even wat laatste bolwerkjes of restantjes van 'ethisch besef' geslecht dienen te worden zodat we ook van dat geneuzel af zijn?
Holland op z'n smalst of op z'n breedst? De moraal lijkt er hoe dan ook van elastiek.

Arnon Grunberg vanmorgen in zijn voetnoot in de Volkskrant hierover:

Mysterie

'Een val van het kabinet over dit thema zou niet ongunstig zijn voor de liberalen in de electorale concurrentie met de PVV', zo luidde donderdag de laatste zin van het artikel op de voorpagina van NRC Handelsblad. Dit thema, dat was de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers.
Wie waarlijk in het rendementsdenken gelooft, ontwaart overal rendement, oftewel electoraal gewin, zelfs bij uitgeprocedeerde asielzoekers.
Intussen vragen sommige mensen zich af hoe het kan dat wij nog onze broodjes zalm eten, om toneelschrijver Peter Weiss te parafraseren, terwijl de middellandse zee in een massagraf verandert.
Het antwoord luidtdat dat prima kan. Lijden en ondergang van de ander laten ons betrekkelijk koud, zolang we zelf de lijken niet hoeven op te ruimen. Daar zit geen limiet aan. Smaakt boven de miljoen lijken de zalm minder? Nee.
Dat wij desondanks zo ontzettend veel van onszelf houden, is een mysterie. Of zelfverdwazing. Of levensinstinct.

Arnon Grunberg

Elk risico uitsluiten

We kunnen onmogelijk elk risico in het leven uitsluiten. In de luchtvaart, en op steeds meer terreinen, wordt dat links- of rechtsom toch expliciet als belangrijk(st)e doelstelling nagestreefd.
Nu die onneembare gesloten deur, die bedoeld was om elk risico uit te sluiten, opeens zelf een risico bleek te vormen, bedacht men direct dat er ten alle tijde twee personen in de cockpit aanwezig zouden moeten zijn. Toen ik dit op het nieuws hoorde vroeg ik me af: zou er niet beter ook meteen maar een dienstdoend psychiater als crewmember mee moeten aan boord van elke vlucht?

Arnon Grunberg oppert dat een dergelijk type, op de persoonlijkheidsstructuur gerichte, zielzorg niet tot een beroepsgroep als die van de piloten beperkt hoeft te blijven.
Zou de samenleving er niet bij gebaat zijn om ook politici eens aan wat diepgaandere psychologische test te onderwerpen en daar ook wat openheid over te verschaffen? Ik vermoedt zomaar dat momenteel veel bankemployés hun bazen ook wel eens graag aldus gescreend zouden zien.

Ik weet niet of het wel helemaal door de kopierechtelijke beugel kan, maar hier de voetnoot uit de krant van gisteren:

Voetnoot Psychologische test

To nu toe bestond de psychologische test waaraan piloten worden onderworpen voornamelijk uit zelfrapportage. Een paar vragen, meer niet. Dat zal na Andreas Lubitz, wat de uitkomst van het onderzoek ook zal zijn, veranderen, hoewel suïcide-expert Thomas Bronisch in de Süddeutsche verklaart dat er geen reden is om aan te nemen dat psychiatrische patiënten gevaarlijker zijn dan zogenaamd gezonde mensen. De scheidslijn tussen ziek en gezond, normaal en abnormaal, is als bekend flinterdun.
Als piloten aan een uitgebreidere test zullen worden onderworpen, zou het dan ool niet aardig zijn om ook politici dergelijke uitgebreide tests te laten doen? Zij kunnen immers ook een land, of regio, in de afgrond storten. Ook zou het sympathiek zijn als politici de resultaten openbaar zouden maken. Niet om te stigmatiseren, om risico's beter in te kunnen schatten. Het is namelijk mijn hypothese dat veel politieke besluitvorming het gevolg is van niet of slecht behandelde persoonlijkheidsstoornissen.
Arnon Grunberg

Wat voetnootjes bij de vrede

Dat oorlog mensenwerk is maar vrede natuurlijk evenzeer, zoals Röling ooit eens opmerkte, lijkt me onmiskenbaar en nogal vanzelfsprekend. Of het altijd als even vanzelfsprekend ervaren wordt dat een vreedzame wereld nog geen wereld zonder conflict en strijd betekent, weet ik niet. Strijd en conflict doen zich op alle mogelijke niveaus van het leven voor. Binnen één persoon, binnen relaties, in huiselijke kring en een gevierde Nederlandse voetbaltrainer beweerde zelfs dat voetbal oorlog is. Tot verdriet van de ware liefhebber lijkt het daar ook maar al te vaak op. De meeste maatschappelijke strijd (en die betreft toch vaak meer dan 22 spelers) zal toch hopelijk in een politieke arena gestreden en beslist worden.
Want zoals Von Clausewitz stelde:

"Oorlog is de voortzetting van politiek met andere middelen"

Maar niets blijft nu eenmaal helemaal zoals het was en die middelen evenals de doelen en vormen van oorlogsvoering lijken momenteel ook drastisch te veranderen. En de vrede is ook al niet meer wat het geweest is want die vrede verandert natuurlijk net zo hard, al hebben we dat vaak minder goed in het vizier. Je kunt nu her en der geluiden horen als zou de toestand in de wereld niet zo heel veel anders zijn en potentieel even explosief zijn als vlak voor de Eerste Wereldoorlog. Ik weet dat niet; ik ben te weinig thuis in zowel de geschiedenis als in de actualiteit om daar een zinnig en gedegen oordeel over te kunnen vellen.
Het is me wel duidelijk dat het niet allemaal pais en vree is en de wereld toch meer weg heeft van een uiterst explosief kruitvat en vol ligt met langere en kortere lontjes. De voortdurende spanningen van zowel machtspolitieke als etnische en religieuze aard in het Midden-Oosten; het oplaaiende conflict tussen Israel en Hamas, waarvan Martin van Creveld beweert dat Hamas daar uiteindelijk toch het meeste garen bij zal spinnen, en de onrust die deze kwesties in de islamitische wereld teweegbrengt. Die onrust blijkt veelal een polariserend effect te hebben en (etnisch en ideologisch) zwart-wit denken en sectarisme te stimuleren.
Zo mag bijvoorbeeld na bijna tweeduizend jaar de stad Mosul, ooit bekend als Ninive, nu 'christenvrij' heten. Die sectarische en extremistische tendens om het eigen volk op te hemelen en de anderen te verketteren is al even uitgesproken waarneembaar in het conflict in het oosten van de Oekraïne. Nieuw nationalistisch elan alom.
Sinds de recente vliegramp met het Maleisische toestel aldaar lijkt Nederland zich wel op heel bijzondere wijze bij dat conflict betrokken te voelen.
Tijdens een persconferentie werd onze premier onlangs zelfs de naïef mallotige vraag gesteld of Nederland gewapende militairen naar het gebied zou sturen. Je zou je toch bijna af gaan vragen wat dat over de mentale gesteldheid en de realiteitszin van ons journaille zegt.
Nederland werd naar aanleiding van die ramp zo'n beetje een toonvoorbeeld van gepaste rouw. En zoiets gaat uiteraard gepaard met gevoelens van saamhorigheid en verbondenheid. Maar wie de sociale en culturele barometer van ons land de afgelopen jaren een beetje in de gaten hield zag al geruime tijd een nieuw nationaal gevoel ontluiken dat zich bij tijd en wijle in zogeheten 'oranjegekte' manifesteert.
Of en in hoeverre dergelijke onvoorziene oprispingen van vaderlandsliefde en nationale wij-gevoelens in onze contreien samenhangen met de eveneens opkomende euro-scepsis weet ik ook niet precies. Maar er is in dat opzicht toch duidelijk iets aan het veranderen zoals Arnon Grunberg in zijn Voetnoot van afgelopen maandag ook al fijntjes constateerde:

Pacifisme

Dit weekend werd het begin van de Eerste Wereldoorlog herdacht. De Süddeutsche Zeitung citeerde uit de Münchner Neueste Nachrichten van 2 augustus 1914. Die krant schreef toen onder andere 'Een volk staat op' alsmede: 'Een bevrijdingsoorlog wordt ons opgedrongen.' Wat dat betreft is er weinig veranderd: iedereen beweert altijd dat de ander hem de oorlog heeft opgedrongen.
De Duitse keizer zei: 'Ik ken in mijn volk geen partijen meer, ik zie alleen nog Duitsers'. Ook de taal van het nationalisme is onveranderd.
Het dreigende uiteenvallen van Irak, de crisis in Oekraïne: late gevolgen van de Eerste Wereldoorlog. Werp maar een blik op de grenzen van 1914.
Een vriend zei dat als de herinnering aan de oorlog vervaagt een nieuwe generatie er wel weer zin in krijgt. Dat vrees ik ook. Pacifisme was in grote delen van Europa een onomstreden seculiere religie. Dat kan zomaar veranderen. Dat is al aan het veranderen.

Arnon Grunberg

Voetbal(letje-balletje)

Qua algemeen veronderstelde kennis ben ik toch wel een beetje gehandicapt in de zin dat ik nu eenmaal geen of weinig verstand heb van economie of voetbal. Vooral van de spelregels van beide spelletjes snap ik af en toe echt geen bal. Wel hoor ik commentatoren met enige regelmaat roepen dat de bal rond is, zodat ie, evenals trouwens de meeste muntjes, in principe, alle kanten uit zou kunnen rollen.

In de media worden we ondertussen zo’n beetje murwgeslagen en platgegooid met volslagen nietszeggende ditjes en datjes uit en over de sportwereld met meestal als hoofdschotel: ‘il calcio’ zoals de Italianen zeggen, of 'soccer' volgens de Engelsen ofwel ‘het voetbal’. Sla maar eens een krant open of schakel maar eens een radio- of TV-zender in; er lijkt echt geen ontkomen aan. Aan dat oeverloze gewauwel van de sport-commentatoren! Als ik dat miljarden-sportbedrijf bezie, vraag ik me meestal dingen af als wat het hier verschil tussen sport en spel is of tussen geld en geldingsdrang en hoe die vier zich tot elkaar verhouden, maar over dergelijke vragen hoor je ze niet zo gauw. Doorgaans weet ik dan ook maar weinig interessants over dit balspel te melden, dat bij gelegenheid wel wat op balletje-balletje of anders op een vechtsport begint te lijken.

Arnon Grunberg, duidelijk geen sport-commentator, had vanmorgen in zijn column in de Volkskrant wel iets te melden over het betaald voetbal. Een raak en snedig stukje dat zelfs ik, als voetbal-analfabeet, helemaal zonder moeite kon volgen.

Voetnoot

Betaald voetbal

Het gevecht tussen Mathijsen en Lens na afloop van Feyenoord-PSV was het mooiste voetbal dat ik in tijden heb gezien. Chef-voetbal van De Telegraaf, Valentijn Driessen sprak er schande van, maar De Telegraaf maakt graag zelf mensen kapot. Ze kunnen het absoluut niet hebben als anderen er een soortgelijke hobby op nahouden. En het respect dan? Je kunt mensen met respect in elkaar slaan. Een bokser heeft me dat eens uitvoerig uitgelegd. Betaald voetbal heeft net zoveel met sport te maken als een hedge-fonds. We moeten begrijpen dat de ware wedstrijd achteraf, in de kleedkamers, wordt gespeeld. Daar krijg je immers te horen welke spelers voor welke som zijn omgekocht. Trainers zouden evenees vaker met elkaar op de vuist moeten gaan. Ze kunnen enkele tanden kwijtraken, maar we sturen toch ook een korporaal, die heel wat minder verdient, naar Afganistan waar hij zijn benen of zijn leven kan verliezen?

Arnon Grunberg

Grunberg over onze moraal

Vandaag maakte Arnon Grunberg in de Volkskrant de volgende opmerkingen over de heersende moraal in de Lage Landen:

Voetnoot Dekmantel ‘Een morele opvatting an sich verandert niets aan de wereld, mensen vergeten dat vaak’, schreef een vriend. In een maatschappij waar alles, in naam van de vrijheid van meningsuiting, gezegd mag worden, zijn morele opvattingen daarom strikt gezien frivool. De moraal moet door economische en militaire macht worden gesteund, wil zij iets voorstellen. Zou het kunnen dat vooral Nederlanders dit vergeten? Een vriendelijk jongeman ziet in een ex-bankier de personificatie van het kwaad, PowNews jaagt op daders van een mishandeling. PowNews en aanverwante media zijn hiermee feitelijk de voortzetting van de katholieke kerk met Nederlandse middelen. Domheid verspreiden met het opgeheven vingertje - domheid en moralisme gaan hand in hand - en dat alles uiterst belegen, hypocriet, en humorloos. Veel Nederlanders mogen de schandpaal in ere willen herstellen, maar misschien moeten ze leren hun moraal, net als hun belastingaangifte, geheim te houden.

Bijna weer helemaal mee eens, alleen geloof ik niet dat we er erg veel beter van gaan worden als we onze moraal en onze belastingaangifte nog strikter geheim zouden houden of onbesproken zouden laten. Het lijkt me daarentegen wel redelijk dringend worden en beslist heilzaam werken onze moraal, onze morele opvattingen en onze belastingpraktijken eens wat nader, wat kritischer, wat realistischer, wat eerlijker en wat openlijker tegen het licht te houden en onder ogen te zien zonder er een volksgericht van te maken.

Nieuws en achtergronden

Je hebt nieuws en je hebt bijzonder nieuws, schreef ik naar aanleiding van dat onlangs op mysterieuze wijze verdwenen eiland van zand. Dat is natuurlijk niet de volledige maar hooguit een halve waarheid. Zo heb je, om maar eens iets te noemen, ook nog oud nieuws. Maar de dingen zijn toch vaak net iets anders dan ze lijken te zijn en of iets dan gewoon, bijzonder of oud nieuws mag heten zegt eigenlijk niet zoveel over het nieuws als zodanig maar meer over wat het betreffende nieuws bij de gebruiker of de consument van dat nieuws zoal aan gemoedstoestanden weet op te roepen en teweeg te brengen. Zo lijkt het nieuws vooral onze nieuwsgierigheid en onze behoefte aan nieuwigheid en variatie te bevredigen en/of te prikkelen. Het kenmerkende van oud nieuws is dan dat niet zo goed tot helemaal niet meer daartoe in staat blijkt.

Nu wordt nieuws en de keuze van het nieuws kennelijk nogal gekleurd en bepaald door wat we ‘de waan van de dag’ plegen te noemen. In ieder geval goed om de gemoederen en emoties te beroeren en dat lijkt vaak ook wel een van de belangrijkste hoofddoelen van de meeste nieuwsboeren! Voor wat meer inzicht en diepgang is toch meestal wel enige kennis en wat achtergrondinformatie vereist. Die zogeheten ‘nieuwsduiding’, die uiteraard de kleur van de krant weerspiegelt, vind je dan terug in redactionele commentaren, allerhande bijlagen en de meer opiniërende stukken.

De krant die mij regelmatig onder ogen komt heet de Volkskrant. Ik ben bepaald niet iemand die de krant van voor tot achter uit hoeft te spellen, maar meer een koppensneller op zoek naar interessante berichten en verhalen. Ik lees als eerste en minimaal de Voetnoot van Arnon Grunberg. Dat is een soort twittellectueel commentaar en dus altijd wel te doen, ook als je tijdgebrek of niet zo’n zin in lezen hebt. Bovendien wil de ironie van Grunberg mij nog wel eens wat opvrolijken en zeg nou zelf, wat wil je nog meer verwachten van een ochtendblad? Dinsdag 27 november gaat de Voetnoot toevallig over nieuws en kijkcijfers:

Voetnoot Kijkcijfers

Afgelopen weekend mocht Marcel Gellauf, hoofdredacteur van het NOSJournaal in NRC Handelsblad zijn filosofie uitleggen. Vroeger bestond het journaal uit te veel uitleg, te veel doceren en verder stelde Gellauf: 'Ik denk dat onze teksten simpeler zijn dan vroeger, puntiger, korter en makkelijker'. Op zondag woonde ik in Paradiso de Spinozadag bij waar de historicus Jonathan Israel en de burgermeester van Amsterdam het belang van onderwijs benadrukten. Of onderwijs altijd humaniserend werkt, betwijfel ik, maar Gellauf gaat verder. Zijn filosofie is: de mensen zijn dom en ze moeten dom blijven. Voor een min of meer functionerende democratie heb je een geïnformeerde burger nodig. Gellauf echter ziet het nieuws als een product dat aan de man gebracht moet worden gebracht. Het enige kwaliteitscriterium zijn de kijkcijfers. In wezen is het NOSJournaal de vijand van de democratie. Dat deze vijand door de overheid wordt bekostigd, is nauwelijks meer ironisch te noemen.

Arnon Grunberg

Ook berichten van het soort als bijvoorbeeld dat bericht dat nu eindelijk eens zou kunnen doen vermoeden waar Klaas Vaak toch zijn zand vandaan haalt, kunnen dat opbeurende effect wel hebben.

Maar laten we eerlijk zijn het leeuwendeel van de ‘geef ons heden ons dagelijks nieuws‘ show (om maar eens aan een andere ooit opzienbarende beeldspraak te refereren) gaat toch over bijna niets anders dan kommer en kwel, dreigende donkere wolken en andermans ongeluk en narigheid. Dat wordt dan een paar keer per dag en op sommige radiozenders elk uur weer van voor af aan herhaald. Dan moet je toch een redelijk dikke olifantshuid en de nodige eelt op je ziel kweken om niet al te depressief te worden. Je dreigt er zowaar nog van af te stompen of onverschillig te worden.

Ook daarom hoef en lust ik niet zoveel kaal of feitelijk nieuws zonder de kennis of achtergonden om het een beetje te kunnen duiden en in perspectief te plaatsen. Daarbij meen ik, zoals ik op dit blog weleens laat doorschemeren, dat onze vaderlandse pers en met name die van de vluchtigere snelle media in dat opzicht nogal eens tekort schiet. Met name rond het thema economie vind ik een heldere uitleg en duiding veelal ontbreken. De recente heisa rond de vernieuwe koopkrachtplaatjes illustreerde dat tekort weer eens ten voeten uit. Maar ja, ik heb dan ook geen verstand van economie. De mogelijke kritiek en ongenoegen zoals ik die soms heb en uit ten spijt levert de Nederlandse schrijvende pers, door de bank genomen, heel wat meer achtergrondinformatie en bronvermelding dan ik met mijn hoopje grijze massa zomaar ten volle en in al z’n konsekwenties zou kunnen overzien en verwerken.

Een kleine greep uit wat de krant mij dit afgelopen weekend zoal te vertellen had: In de vrijdagkrant tref ik een interview van Jonathan Witteman met de Amerikaanse econoom Tyler Cowen onder de kop: ‘Mens zit midden in de grote stagnatie’

Afgezien van het magische internet verschilt ons leven in materiële zin weinig van dat in 1955, betoogt econoom Tyler Cowen. Waar blijven de raketrugzakken en de zwevende skateboards? Toch kun je zelden een persbericht van een bedrijf lezen zonder over het woord ‘innovatie’ te struikelen.

In de door de vele bijlagen steeds dikkere zaterdageditie las ik, hoewel sport mij bepaald niet interesseert en ik de sportpagina’s nooit inzie, zomaar eens een interview met Betsy Andreu, de vrouw die Lance Armstrong ontmaskerde. ‘Lance is de duivel in eigen persoon’ luidt de kop van het interview waarin ze vertelt hoe het is om in de clinch te liggen met een morele imbeciel.

Sommigen vinden haar een held. Lance Armstrong noemt haar dik, jaloers en een leugenaar. Betsy Andreu (46) was de nagel aan de doodskist van de Amerikaanse wielerheld. ‘Ik had hem liever niet gekend’.

Verder in dezelfde zaterdageditie: De prijs van werk door Rutger Bregman over hoe werk behalve ons maken ons ook breken kan en dat laatste in het huidige Nederland ook in toenemende mate lijkt te doen.

De arbeidsmarkt levert steeds meer zieke mensen af. Het voortdurend moeten ‘managen’ van je ‘eigen merk’ eist zijn tol.

Wie is er bang voor het algoritme door Dirk Koppes over hoe wij ons gewillig door de IT business en mythe in de luren laten leggen.

Het gevaar van computers is niet dat ze te slim worden, maar dat ze dom blijvenen de mens niet precies weet wat ze doen. Zegt Kevin Slavin, in een poging ons ‘algo-analfabeten’tot meer inzicht te brengen

. Een Nederlander snijdt geen keel door van Martijn de Koning over de zaak-Vaatstra als voorloper van sociale verdeeldheid.

Zwarte man versus blanke vrouw, elite versus volk, stad versus platteland. Martijn de Koning betoogt dat het spektakel ronnd de moord op Marianne Vaatstra in 1999 al de kenmerken vertoonde van het latere integratie- en islamdebat.

We zijn een symbolische samenleving door Peter Giesen over de breuklijn die de nieuwe tweedeling in de samenleving markeert en het commentaar van socioloog Mark Elchardus daarop met een opdracht voor de bovenklasse.

Je kunt nog zo hard denken dat je je eigen keuzes maakt, honderdduizenden anderen doen het net als jij. Vooral als ze dezelfde opleiding hebben. En met de rest groeit de kloof.

Geen gebrek aan lezenswaardigs toch, in een weekendje? Daar zou ik, als ik de tijd en de moeite ervoor nam, zomaar heel wat blogjes aan kunnen wijden!

De krant waar ik deze artikelen in las heet de Volkskrant. In het licht van het laatstgenoemde artikel wellicht een inmiddels wat misplaatste naam want die krant mag zich tot de zogeheten kwaliteitsbladen rekenen en lijken toch steeds minder op de warme sympathie van het volk te mogen rekenen. Dan blijken de Telegraaf of in het Angelsaksiche taalgebied de tabloids van ene Rupert Murdoch, ook wel als boulevardbladen bekend, toch favoriet.

Dan zit ik opeens met de vraag waarom ik ‘als gewone jongen van het volk’ de smaak van mijn volkse volksgenoten niet deel en het risico lijk te verkiezen om me door een blad als de Volkskrant te laten indoctrineren. Ik hou het er maar even op dat ik de achtergronden vaak interessanter vind dan het kale nieuws en de waan van de dag.

De Moody Blues zongen ooit toen ze zich nog ‘on the threshold of a dream’ waanden heel wishfull:

Take another sip my love and see what you will see, A fleet of golden galleons, on a crystal sea. Are you sitting comfortably? Let Merlin cast his spell.

Ride along the winds of time and see where we have been, The glorious age of Camelot, when Guinevere was Queen. It all unfolds before your eyes As Merlin casts his spell.

The seven wonders of the world he'll lay before your feet, In far-off lands, on distant shores, so many friends to meet. Are you sitting comfortably? Let Merlin cast his spell.

De nuchtere werkelijkheid wil toch dat Merlin het sinds die tijd veelal heeft laten afweten of wij hem nauwelijks de kans gegund hebben en we aan het slot van het liedje liever naar de sprookjes en bezweringen van lieden als Murdoch lijken te luisteren.

Gelukkig hebben we ook nog andere bronnen van informatie zoals de goede docu’s deze week in het kader van: Hoezo armoede? of Why poverty? En armoede lijkt me (in samenhang met macht, rijkdom en hebzucht) toch steevast een onderliggende reden van het meeste slechte nieuws. Zondagavond zag ik bij de VPRO Poor Us: An Animated History of Poverty: Ik ondertussen maar hopen dat de links op dit blog de lezer af en toe ook nog aan wat zinnige informatie kunnen helpen. En o jee, dan hebben we het nog niet eens over het onderscheid tussen goed en slecht nieuws gehad en daar zouden we toch ook nog heel wat gesprekken over kunnen voeren.

Zo moreel en zo gedwee?

Je bezighouden met en nadenken over moraliteit, op de manier waarop filosofen en andere theoretici als bijvoorbeeld pedagogen of psychologen dat doen, kent een merkwaardig en wat paradoxaal of dubbel aandoend aspect. Wanneer je je namelijk vragen stelt over de aard van moraliteit, zul je je ook moeten verdiepen en inleven in de drijfveren en overwegingen van lieden die je ronduit immoreel vindt (zou dat Jim Fallon wellicht wat makkelijker afgegaan zijn dan bv. Hare of Babiak?). Moraalfilosofen zijn hoe dan ook op z'n minst een beetje dubbel en soms wat deugnieterig.

Over moraliteit is door de eeuwen heen veel gezegd en geschreven. Het gegeven roept ook altijd de nodige vragen op en daar zijn we doorgaans ook erg druk mee. Meestal en bij voorkeur liever niet onder de noemer 'moraliteit' weliswaar, want dat bekt momenteel niet zo lekker. Maar gooi eens een balletje op over wat goed en kwaad zou zijn, over wanneer of waarom iets eerlijk of oneerlijk mag heten, over wat gelijke rechten, gelijke kansen of (in huidige new-speak) een 'level playingfield' in concreto zouden betekenen en we raken niet snel uitgepraat. Dan lijken we opeens in een alledaagse en doorlopende morele conversatie met elkaar verwikkeld.

Onlangs las ik een Voetnoot van Arnon Grunberg met de titel 'Leerstuk'. Daarin roemde hij de theaterbewerking van Jeder stirbt für sich allein, een roman van Hans Fallada uit 1947 (zie hierover ook Gerrit Brand) en noemt het een leerstuk omdat:

Er worden vragen gesteld over de relatie tussen gehoorzaamheid en moraal, fatsoen en futiliteit die zo indringend zijn omdat we in een tijd leven waarin gehoorzaamheid weer met moraal wordt verward.

Die laatste constatering kan ik, helaas, nogal eens met hem delen. Als Nederlander is mij mijn hele leven zo'n beetje bijgebracht dat onze oosterburen een uiterst volgzaam volkje zouden zijn met een overmatige 'befehl ist befehl'-mentaliteit. Na ruim 60 jaar in ons landje geleefd te hebben, moet ik toch constateren dat wij Nederlanders er ook van van kunnen. Met name op het werk, in bestuur en politiek zie je hier niet zelden een brave en blinde volgzaamheid aan regels, opdrachten of groepsmores die boven alles lijkt te gaan en ogenschijnlijk weinig boodschap heeft aan overwegingen van morele aard. Het lot van klokkenluiders in dit land vind ik in dit verband nogal eens boekdelen spreken.

Maar moraliteit is dus iets anders dan gehoorzaamheid; dat zullen de meesten van ons toch wel met Grunberg eens zijn? Goed om te bedenken wanneer we het nog eens over moraliteit en/of over opvoeding hebben!

Puur plagiaat

Vanwege een ietwat verrassend en subliem idee van Arnon Grunberg, dat ons aller aandacht verdient omdat het ons mogelijk van veel politiek geharrewar en gekrakeel zou kunnen vrijwaren, wil vandaag ik eens even plat en puur plagiaat plegen.
Voetnoot van de voorpagina van de Volkskrant van vandaag:

Avontuur

- Een paar decennia gelden was het links dat de revolutie voorspelde en daar nauwelijks op kon wachten. Nu lijkt rechts de hoop op de grote kladderadatsch te koesteren. Ten dele omdat men zich verveelt.
- Rechts stelt zich bij die revolutie geen andere machtsverhoudingen voor, maar gewoon een avontuur. Een avontuur dat geen gevolgen mag hebben voor het assortiment van Albert Heijn uiteraard.
- Bij dezen wat wenken om het avontuur in goede banen te leiden.
- Uit de euro stappen is prima, maar neem de gulden niet terug, kies de dollar. Laat Wilders en Roemer vriendelijk aan Obama vragen of Nederland deel mag uitmaken van Amerika. Nederland als een soort Hawaï op Europees grondgebied.
- Over enkele decennia zullen studenten hier geen college meer krijgen van Nederlandse docenten die matig Engels spreken, maar van Amerikaanse staatsburgers uit de deelstaat Nederland die de lingua franca perfect beheersen. Deze aansluiting biedt alleen voordelen.
Arnon Grunberg

Ausschluss oder Anschluss?

Diagnose GreuroSM

Ik heb nog altijd geen boek van hem gelezen en ik kijk zelden op zijn blog, maar ik lees altijd trouw en met enig plezier de voetnoten in de Volkskrant van Arnon Grunberg.
Meestal met nogal wat herkenning en instemming en een enkele keer licht fronsend als hij bv. de vermeende heilzame en corrigerende werking van de financiële markten, naar mijn smaak, wat al te kritiekloos als objectief en noodzakelijk neerzet.

Vanmorgen dinsdag 19 juni sloeg hij, wat mij betreft, toch de spijker weer recht op de kop en geheel raak met zijn diagnose van het gedoe rond Griekenland en de Euro:

Voetnoot SM-spel

De voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, en de voorzitter van de Europese Commissie, José Barrosso, hebben 'de moed en de veerkracht' van de Griekse kiezer geprezen. Alsof de Griekse kiezer een ondeugend schoolkind was dat eindelijk zijn huiswerk heeft gemaakt. Terwijl het duidelijk is dat de Griekse crisis slechts voor een klein gedeelte door de Grieken is veroorzaakt en vooral te wijten is aan ontbrekende politieke moed in andere Europese landen (lees: Duitsland) en weeffouten in de constructie van de euro.

Je zou de haat tegen de technocraten bijna gaan begrijpen.

Bovendien wordt het kapitalisme dat niet kan functioneren zonder schulden en schuldenaren, steeds meer bergepen als een SM-spel. Waarbij vermeende zondaars, de Grieken, de Spanjaarden, gestraft worden voor de schulden.

Niet een oplossing krijgt de prioriteit, maar de straf.

SM-spelletjes kunnen gemakkelijk uit de hand lopen. Kijk maar naar de film Bitter Moon van Polanski.

Er worden maandelijks, nee wekelijks vele duizende pagina's volgeschreven over het debâcle van de Eurocrisis, over de oorzaken en de vele haken en ogen. Vele van die dikke dossiers, zo vrees en vermoed ik, komen bij lange na niet zo dicht bij de kern van de zaak als dit beknopte stukje van Grunberg.



Niet het zoeken naar een oplossing, maar het aanwijzen en straffen van vermeende schuldigen krijgen de prioriteit. Ik vrees dat dat niet alleen voor de financiële crisis opgaat maar dat een algemene tendens in onze huidige samenleving aan het worden is. Een tendens die je overal om je heen kunt waarnemen en waar de media met opmerkelijke gretigheid hun steentje aan bij dragen.

Journaal gisteren en krant vandaag

Gisteravond ging het NOS-journaal uiteraard grotendeels over de dreigende kernramp in Japan.
Een dreigende kernramp die direct op die andere vernietigende ramp van de tsunami volgt. Juist in dat land waar men al eens ondervonden heeft hoe destructief nucleaire kracht en straling kan zijn. Vorig jaar herdacht de wereld dat het 65 jaar geleden was dat de bommen boven Hiroshima en Nagasaki gelost werden.


Of bekijk de flash versie.

Volgend op de Japan-berichtgeving hoorde ik Angela Merkel een grootscheeps veiligheidsonderzoek aankondigen voor de Duitse kerncentrales en het opschorten van de beslissing kerncentrales langer open te houden.
Daarbij dacht ik en zei ik nog tegen mijn meissie: dat lijkt toch weer typisch op die voortvarende gründlichkeit van onze oosterburen, ik ben benieuwd hoe wij dat in dit land gaan aanpakken.

Vanmorgen las ik in de Volkskrant het volgende antwoord van Arnon Grunberg in deze Voetnoot:

Nucleair afval

De ramp in Japan heeft de discussie over kernenergie in Duitsland nieuw leven ingeblazen. Zelfs een CDU-minister, Norbert Röttgen van Milieu, noemde kernenergie 'een tijdelijke brugtechnologie,' schreef Merlijn Schoonenboom gisteren in de Volkskrant.

In Nederland is van zo'n discussie weinig te merken. Daar gebeurt zoals bekend alles vijftig jaar later, als het al gebeurt.

De Süddeutche Zeitung drukte een commentaar af onder de kop 'Het blinde geloof in de techniek'. De kerncentrales in Japan waren gebouwd om een aardbeving met de kracht van 7,75 te doorstaan. Met een aardbeving met de kracht van 9,0 had niemand rekening gehouden.

De Deense kunstenaar Michael Madsen maakte een documentaire getiteld Into Eternity over een opslagplaats in Finland voor nucleair afval. De moeite waard. Madsens film maakt duidelijk dat wat de mensheid achterlaat op deze aarde niet Beethoven of Sophocles zal zijn, maar nucleair afval.

Voor de gemiddelde PVV'er een geruststellende gedachte.

Arnon Grunberg

Zou ie daar nog eens gelijk in kunnen krijgen, die Grunberg?

In diezelfde krant overigens een alleraardigste Sigmund over een onderwerp dat op dit Blog weleens ter sprake kwam:



En op de sportpagina's (die ik hooguit scan en nooit lees) dan breeduit deze kop:

Als Cruijff iets zegt, is iedereen enthousiast

Deze kop behoeft toch enige rectificatie en zou wellicht kunnen luiden:

Als Cruijff iets zegt, is bijna iedereen enthousiast

want wat Cruijff zegt zal mij toch werkelijk en waarachtig worst wezen!

Dat was veertig jaar geleden al het geval toen ik als toerist op Ibiza, zodra het duidelijk werd dat ik Nederlander was, regelmatig met buitengewoon enthousiasme gepolst werd over wat ik dan van 'Crouiff' wist of vond. En dat is nu nog het geval. Helaas kon ik dat Spaanse enthousiasme niet delen en moest een antwoord veelal schuldig blijven.
Nu hebben die Spanjaarden inmiddels wel enige reden om een beetje enthousiast over Cruijff te zijn; zij hebben de mooie uitdrukking 'en un momento dado' aan hem te danken.
Welke voetballer kan hem dat nazeggen?