Hoor, wat klopt daar, kinderen ..

Wij hebben weliswaar geen kinderen en vieren ook geen Sinterklaas, maar toch volg ik met de nodige belangstelling en niet zelden met stijgende verbazing de zogeheten zwartepietendiscussie in ons land.
Overal om ons heen zoals in de politiek, de economie en noem maar op zie je oude bekende gewoonten en manieren van doen en tegen de wereld aan kijken vastlopen.
Bij de noodzaak tot verandering en de roep om behoud lijken de gemoederen nogal gemakkelijk oververhit te raken.
Dat is dan ook goed aan de genoemde 'Zwarte Piet-kwestie' te merken.
Je zou in dit land toch hopen en verwachten dat dit debat (dat door velen blijkbaar als speerpunt en test-case van de ware Nederlandse cultuur en/of identiteit wordt opgevoerd) vooral met 'het verstand en het hart' gevoerd wordt en niet met een op hol geslagen onderbuik.
Helaas lijkt de om zich heen grijpende botte 'polarisatie' ook deze discussie te verengen tot een van zwart-wit opties en hysterische uitingen van woede en ongenoegen, en dat lijkt mij nu de doodsteek voor de waarde en de zeggingskracht van welke cultuur (met een menselijk gezicht) dan ook.

Hier een informatief stukje uit De Correspondent over de weinig vrolijkmakende stand van zaken in dit debat.

Quote ... unquote-denken?

Is dat ook een vorm van Omdenken of gewoon een erg laffe dekmantel voor puur plagiaat? Als dat laatste het geval mocht zijn hoop ik maar dat ik niet aangeklaagd ga worden door de Volkskrant.



Want ik wil toch weer eens een Voetnoot van mijn favoriete columnist integraal citeren. En wel omdat deze noot me weer als zo'n mooi en sprekend voorbeeld van om- en vooruitdenken voorkomt:

VOETNOOT SCHIMMEL

'Het moet wel leuk blijven, en dat was het in 2015 niet voor de kinderen', schrijft Menno van Dongen zaterdag in de Volkskrant in een leerzame reconstructie van het Zwarte Pietendrama. Dat het leuk moet blijven is typisch Nederlands.
Zoals de knijpkat is uitgestorven, zo sterft Zwarte Piet langzaam uit. Een zegen voor iedereen, maar mogen we ons nu even richten op de schimmel waarop Sinterklaas rijdt? Dat er op paarden wordt gereden is speciesisme. Verbieden gaat ver, maar je moet niet het slechte voorbeeld willen geven in een uitzending voor kinderen.
Kan het paard daarom vanaf nu worden gespeeld door een witte, bij voorkeur op Halbe Zijlstra lijkende man? Het mogen ook twee mannen zijn, denk aan de prachtige musical War Horse.
In het kader van verbroedering én een rechts verbond zouden Wilders en Rutte ook samen voor paard kunnen spelen bij de feestlijke intocht van Sinterklaas.

Arnon Grunberg

Ampele Gleichberechtigung

Het bekende 'ampelmannetje', een erfstukje uit de DDR, krijgt wellicht concurrentie of gezelschap (het is toch altijd maar net hoe je het wilt bezien).
De gemeenteraad van Dortmund is in het kader van de 'Gleichberechtigung' namelijk in een heuse discussie verwikkeld over een fifty/fifty quotum van 'Ampelmänchen und Ampelfrauchen'. Iets van, laten we zeggen, een ampeltje halfom.



Zo meldt Rolf Bos vanmorgen in de Volkskrant.
Het vrijzinnige Berlijn wil er vooralsnog niet aan maar in Dortmund heeft heeft de links-politieke flank weer een item en:

Dat leidt tot stevige discussies in de lokale media en op internetfora. Of de politici niets beters te doen hebben dan discussiëren over stoplichtvrouwtjes? Is het geen verspilde energie voor een stad 'die vlak voor het bankroet staat'?
Daar hebben de critici een punt. Liefst 12 procent van de bevolking in Dortmund is werkloos en dat is een cijfer dat ver boven het Duitse gemiddelde ligt.
De voorstanders van invoering van het stoplichtvrouwtje hebben een ander argument in de strijd gegooid. Het Ampelfrauchen is veiliger dan het mannetje, zeggen ze. Haar attentiewaarde is groter, ze neemt immers meer oppervlakte op in het stoplicht.
Over dat uiterlijk is overigens weer een nieuwe discussie ontbrand: is het vrouwtje met haar vlechtje en rokje eigenlijk nog wel van onze tijd?

Er blijkt hier dus in elk geval geen discussie over de kleur te zijn hetgeen deze curieuze discussie toch zomaar een stuk rustiger of neutraler en in ieder geval kleurlozer lijkt te maken dan onze zwarte Pietendiscussie. Deze verkeerslichtendiscussie is overigens niet geheel nieuw. In ons land ging 'Sofietje' het 'Ampelfrauchen', dat in 2004 voor eerst in Zwickau verscheen, al voor in Amersfoort. Maar dat heeft hier de gemoederen toch nauwelijks beroerd wanneer we het vergelijken met de ophef rond onze Piet nu.

Wie is hier nu de baas?

Olaf Tempelman geeft in de Volkskrant van vandaag een levendige impressie van hoe die knecht van die goede Sint zich tijdens mijn tijd van leven manifesteerde en gezien werd.
Als knecht, als boeman of als pleaser. Achtereenvolgens in dienst van een strenge calvinistische moraal, van een anti-autoritair en 'kreatief eksperiment' en van het commerciële evangelie van de grenzeloze consumptie en de zaligmakende markt tot de identiteitscrisis waarin deze knecht maar toch vooral het vaderlands volksempfinden zichzelf zomaar terug lijkt te vinden. Een recent historische schets die bij mij de nodige herkenning oproept en me er opeens weer aan doet herinneren dat ik als welpje/schooljochie ook nog voor zwarte Piet gespeeld heb. (helaas heb ik hier geen (kleuren)foto's van) Onder dit lezenswaardige artikel, met als titel en eindconclusie: Elk tijdperk kent zijn eigen Piet nog een aardige en wat verstrekkender tijdlijn die onze levende herinnering overschrijdt:

3000 v.chr.
Aanwezigheid van zwartpiet-achtigen op Europese bodem
1850
Verschijnt voor het eert aan de zijde van Sinterklaas in het boekje Sint Nicolaas en zijn knecht van Jan Schenkman
1888
Eerste intocht in Venray
1952
Eerste landelijke intocht, in Amsterdam
1963
Toont zich ook in witte gedaante
1999
Koopt voor bijna een Miljard gulden aan cadeaus
2013
Wordt doo VN-consultante Verene Shepherd racistisch genoemd
2014
Wordt door de Amsterdamse bestuursrechter gemaand minder aanstootgevend te worden

En dit verhaal zal, zolang het eind der tijden nog niet daar is, ongetwijfeld nog vervolgd worden. Maar wat een gedoe over die knecht, want wie is hier nu uiteindelijk de baas,zeg? Het ging toch om die goedheiligman en zijn bekommernis met de kindertjes, of niet dan? Vanavond zullen waarschijnlijk niet alleen de kindertjes aan Dieuwertjes lippen hangen en het Sinterklaasjournaal met vol verwachting kloppende hartjes volgen.

Nu speelt de vraag wie er nu echt de baas is, natuurlijk vaker en op meer fronten en de vraag is misschien wel waar niet?


Zo meldt de voorpagina van voornoemde krant:

Xi Jinping voelt zich baas van de wereld

Wel, daar kan ik me wel iets bij voorstellen. Xi wordt door zijn Chinese onderdanen de facto veel meer als 'de baas' beschouwd en erkend, hoe er verder ook over de man en diens beleid gedacht wordt, dan Obama door zijn Amerikaanse onderdanen.
In het artikel waar deze aankondiging naar verwijst, 'China pakt hoofdrol op APEC-top' kunnen we lezen hoe Obama, Poetin en Abe 'de baas van China' de hand mogen komen schudden. En hoe de toenemende economisch en militaire kracht van China die van de Verenigde Staten naar de kroon steekt; maar dat geen nieuws dat wisten we natuurlijk allang.
De leeuw van deze aardse wereld is al ruim dertig jaar bezig wakker te worden en op te staan. Zo af en toe zien we al wat voortekenen van dat ie zich eens lekker wat uit wil gaan rekken. En reken er maar op dat dat de rest van het dierenrijk niet onberoerd zal laten!

(Ik zou haast zeggen: dit was dan weer G.B.J. met de ....)

Waar blijft die Polder-Piet dan?

Het is een wat stormachtige dag, de verjaardag van de Sint dit jaar. De aanloop naar deze dag had trouwens ook wel wat stormachtige trekjes dit jaar.
En wel vanwege het al dan niet zwarte Pieten-debat; het zal niemand geheel ontgaan zijn.
Niet geheel los van de diverse oordelen hierover zijn we in ieder geval weer aardig bijgepraat in de diverse ontstaansgeschiedenissen van dit folklorisch festijn ter lering ende vermaak van de kindertjes.


Onder de verschillende reacties in de discussie kun je heel veel uiterst redelijke en welwillende bijdragen treffen. Wat hier echter het meest opviel zijn de extreme posities, wat het zoal aan actie en emoties weet los te maken, het vervolgens in een kramp schieten, de hakken in het zand zetten en de ander voor van alles en nog wat uitmaken. Het heeft in die zin wel iets weg van het politieke debat van het afgelopen decennium.
Daarbij kwam dan ook vanuit internationale hoek nog eens de vraag of en in hoeverre Nederland racistische trekjes vertoont.
Toch denk ik dat dit debat wel erg goed en nodig is.
Dergelijke gebruiken zijn nu eenmaal nooit statisch, veranderen constant, meestal vanzelf en on(op)gemerkt en soms vraagt het wat discussie en bewustwording. En de discussie is ook niet van vandaag of gisteren. In de 60-er jaren werd er al een ‘Witte Pietenplan’ gelanceerd.
Wat mijzelf betreft mag deze Pieterman elke kleur van de regenboog krijgen en ook zwart of wit.
Ik zou alleen, nu de goedheiligman en zijn gevolg bijna weer op punt vertrekken staan, willen voorstellen om het debat nu eens van de zomer voort te zetten. Dan is het wat warmer, dat maakt misschien wat strijdlustiger maar het kan ook dat we dan wat eerder moe gestreden zijn.
Het lijkt me zomaar dat de kindertjes er dan in die spannende tijd wat minder mee lastig zullen worden gevallen en dat het Sinterklaasjournaal daar dan ook op creatieve wijze nieuwe inspiratie uit kan halen.
Ik ben benieuwd hoe en wanneer de nieuwe Polder-Piet dan vorm zal krijgen.

Varianten bij onze buren:
Knecht Ruprecht
Krampus