Economie en levensvatbaarheid

Ik mag dan misschien af en toe een wijsneus lijken maar heel veel gaat mij gewoon ver boven de pet. Ik weet of snap bijvoorbeeld weinig tot niets van voetbal of van wielrennen om maar eens een dwarsstraat of twee te noemen. Ook het fenomeen, die kreet of die wetenschap die men 'economie' pleegt te noemen bevat voor mij voornamelijk raadselen.

Zo werd ik de eerste jaren na de aanvang van de zogeheten 'crisis' vooral geïntrigeerd door de vraag hoe het toch mogelijk was dat we met al onze vermeende 'wetenschappelijk' opgedane kennis van de 'economie', organisatiekunde en dergelijke, alle experts en coryfeeën op die terreinen, alle politici van goede wil of bang voor hun eigen hachie plus de common sense die we naast hun specialistische kennis toch ook bij het gros van deze lieden aanwezig mogen veronderstellen, we desondanks toch maar niet in staat bleken het monster van de crisis temmen danwel bij de wortel aan te pakken. Want zo luidde mijn redenering: het mag zo zijn dat wat graaierige jongens van de bank op inventieve en infame wijze wat rommelhypotheken in elkaar gestampt hebben en daarmee het 'financiële systeem' een beetje uit het lood geslagen hebben maar de velen 'deskundigen' uit 'de financiële- en de bankenwereld' zullen daar toch wel weg mee weten en de zaak weer goed op de poten weten te zetten. Het was toch juist zo dat 'de economie' weer op rolletjes liep en in de lift zat. Het IMF en diverse V.N.-instanties waren onder andere druk doende met snode plannen om honger en armoede uit de wereld te bannen. De 'economische cijfers' waren gunstig en de vooruitzichten zonnig, zo werd ons toch voorgehouden. Nu bedacht ik, economisch stuk onbenul, maar alle productiemiddelen als fabrieken, laboratoria, landbouwgronden en zo meer zijn er nog, de logistieke middelen en kanalen zijn er nog en de wensen en behoeften van de mensen zijn niet veranderd en ook de mensen die het benodigde werk willen doen zijn volop aanwezig dus wat, behalve wat gedoe of weeffoutjes in 'het financiële systeem' zou ons, rationele wezens (toch?), ervan weerhouden om globaal weer als een jaar daarvoor te voldoen aan de vraag c.q. de behoeften van de mensen te voldoen.
Dat zouden die 'knappe koppen uit de financiële wereld', die we daar toch voor ingehuurd hadden, toch wel even voor ons moet kunnen regelen. Joris Luyendijk heeft dat vertrouwen in die 'knappe koppen' met zijn antropologisch onderzoek naar deze bijzondere groep lieden aardig de grond in geboord.
Maar wat mij in deze kwestie altijd enorm verbaasd heeft is dat er in de bericht- en verslaggeving zelden en nauwelijks goed werd doorgevraagd naar de basale of onderliggende oorzaken van dit soort malaise. Ondertussen werd in dit deel van de wereld veel economische ontwikkeling zo ongeveer kapot bezuinigd en mocht de belastingbetaler er voor opdraaien om de banken te redden.

Nu tref ik onlangs op het 'smoelenboek' een uiterst heldere en leerzame uitleg op video, door David Korten betreffende mijn eerdere vragen rond de crisis en wat ons in dat verband nog te wachten staat. De mij tot dusver onbekende Korten komt me voor als van een intellectueel niveau vergelijkbaar met dat van als bijvoorbeeld Chomsky en zijn manier van een idee of een boodschap overbrengen ligt in ieder geval ver boven dat van de huidige CEO van de U.S..

Hier een wat langere versie van genoemde video:


Tja, het is maar net wat je onder begrippen als 'kapitaal' en 'economie' wilt verstaan.

Kahneman (voor gelukzoekers)

Zo'n dag of 10 geleden haalde ik Daniel Kahneman eens aan, toen in verband met een volkje dat er in zijn algemeenheid toch maar steeds niet in wil slagen om in bijzondere mate respect of waardering van mijn kant af te dwingen. De indruk zou daarmee gewekt kunnen worden dat ik ook niet zo’n hoge pet van de Nobelprijs-winnaar in de economische wetenschappen Kahneman op zou hebben. Dat is zeker niet het geval; ik acht de persoon van Daniel Kahneman, zijn gedachtegoed en zijn redeneertrant zeer hoog. En ik zou wat hij zoal te berde brengt beslist nooit als ‘blahblah’ durven aanmerken. Waarvan hier dus even akte.

Behalve dat hij ‘behavioral economics’ voorgoed op de kaart gezet heeft en ons denken zomaar heeft opgesplitst in een snelle (System1) en een ‘slow’ (System2) variant, heeft hij nog wel meer interessants te vertellen. Zo ook over ‘geluk’ bijvoorbeeld. En zoeken we dat niet allemaal? En zijn sommige beroepen, zoals het mijne bijvoorbeeld, er niet in hoofdzaak op gericht om dat ook voor anderen te bewerkstelligen danwel mogelijk en bereikbaar te maken? En valt het leeuwendeel van onze economie welbeschouwd niet als geluks-industrie te typeren?; al worden Rutte en zijn medestanders maar niet moe te roepen dat ze zich doorgaand uit die branche terug willen en zullen blijven trekken omdat het anders allemaal veel te duur zou worden.

Hoor hier dan ook eens Kahneman over geluk: Kahneman wijst er zeer terecht op dat geluk nogal eens met geld verward pleegt te worden. Zeker in de neo-liberale gedachtegang. Nu kom ik op het WereldWijdeWebje her en der wat uitingen tegen alsof Kahneman met de 60.000 dollargrens iets verrassends en in wetenschappelijke zin geheel nieuws aanroert. Dat wil ik dan toch ook wel even rechtgezet hebben; dat is nadrukkelijk niet het geval. Al in de vijftiger jaren ontwikkelde Frederick Herzberg zijn Two Factor Theory van intrinsieke motivatie en extrinsieke hygiëne factoren. Hoewel de focus daar is: wat motiveert? en het antwoord daarop niet alleen en niet in de eerste plaats ‘het hoogste salaris’ volgt daar per definitie uit dat dat ook geldt waar het de satisfactie, tevredenheid of geluksgevoel betreft. Dus wie hier nieuwsgierig naar zou zijn kon het al geruime tijd weten. Maar neo-liberale oren lijken wel erg doof te zijn voor dit soort wetenschappelijk geïnspireerde wijsheden.