Economie en levensvatbaarheid

Ik mag dan misschien af en toe een wijsneus lijken maar heel veel gaat mij gewoon ver boven de pet. Ik weet of snap bijvoorbeeld weinig tot niets van voetbal of van wielrennen om maar eens een dwarsstraat of twee te noemen. Ook het fenomeen, die kreet of die wetenschap die men 'economie' pleegt te noemen bevat voor mij voornamelijk raadselen.

Zo werd ik de eerste jaren na de aanvang van de zogeheten 'crisis' vooral geïntrigeerd door de vraag hoe het toch mogelijk was dat we met al onze vermeende 'wetenschappelijk' opgedane kennis van de 'economie', organisatiekunde en dergelijke, alle experts en coryfeeën op die terreinen, alle politici van goede wil of bang voor hun eigen hachie plus de common sense die we naast hun specialistische kennis toch ook bij het gros van deze lieden aanwezig mogen veronderstellen, we desondanks toch maar niet in staat bleken het monster van de crisis temmen danwel bij de wortel aan te pakken. Want zo luidde mijn redenering: het mag zo zijn dat wat graaierige jongens van de bank op inventieve en infame wijze wat rommelhypotheken in elkaar gestampt hebben en daarmee het 'financiële systeem' een beetje uit het lood geslagen hebben maar de velen 'deskundigen' uit 'de financiële- en de bankenwereld' zullen daar toch wel weg mee weten en de zaak weer goed op de poten weten te zetten. Het was toch juist zo dat 'de economie' weer op rolletjes liep en in de lift zat. Het IMF en diverse V.N.-instanties waren onder andere druk doende met snode plannen om honger en armoede uit de wereld te bannen. De 'economische cijfers' waren gunstig en de vooruitzichten zonnig, zo werd ons toch voorgehouden. Nu bedacht ik, economisch stuk onbenul, maar alle productiemiddelen als fabrieken, laboratoria, landbouwgronden en zo meer zijn er nog, de logistieke middelen en kanalen zijn er nog en de wensen en behoeften van de mensen zijn niet veranderd en ook de mensen die het benodigde werk willen doen zijn volop aanwezig dus wat, behalve wat gedoe of weeffoutjes in 'het financiële systeem' zou ons, rationele wezens (toch?), ervan weerhouden om globaal weer als een jaar daarvoor te voldoen aan de vraag c.q. de behoeften van de mensen te voldoen.
Dat zouden die 'knappe koppen uit de financiële wereld', die we daar toch voor ingehuurd hadden, toch wel even voor ons moet kunnen regelen. Joris Luyendijk heeft dat vertrouwen in die 'knappe koppen' met zijn antropologisch onderzoek naar deze bijzondere groep lieden aardig de grond in geboord.
Maar wat mij in deze kwestie altijd enorm verbaasd heeft is dat er in de bericht- en verslaggeving zelden en nauwelijks goed werd doorgevraagd naar de basale of onderliggende oorzaken van dit soort malaise. Ondertussen werd in dit deel van de wereld veel economische ontwikkeling zo ongeveer kapot bezuinigd en mocht de belastingbetaler er voor opdraaien om de banken te redden.

Nu tref ik onlangs op het 'smoelenboek' een uiterst heldere en leerzame uitleg op video, door David Korten betreffende mijn eerdere vragen rond de crisis en wat ons in dat verband nog te wachten staat. De mij tot dusver onbekende Korten komt me voor als van een intellectueel niveau vergelijkbaar met dat van als bijvoorbeeld Chomsky en zijn manier van een idee of een boodschap overbrengen ligt in ieder geval ver boven dat van de huidige CEO van de U.S..

Hier een wat langere versie van genoemde video:


Tja, het is maar net wat je onder begrippen als 'kapitaal' en 'economie' wilt verstaan.

Of mannen te paard? (4)

Die mannen te paard zijn een verwijzing naar De vier ruiters van de Apocalyps uit de Openbaring van Johannes.
Of de documentaire Four Horsemen van de Renegade Economist voor veel mensen ook een beetje een openbaring is, weet ik natuurlijk niet maar dat zou zomaar wel eens kunnen.

De vier afzonderlijke ruiters van de dreigende apocalyps staan hierin voor:
- ons gulzige en roofzuchtige financieel-economische systeem
- elke vorm van georganiseerd geweld
- de onaanvaardbare grootschalige armoede zoals wij die laten bestaan en
- de uitputting van de aarde en de natuurlijke hulpbronnen



Als hier dan toch de kern van de zaak blootgelegd wordt, nog maar een mooie quote:

To really understand something is to be liberated from it.
Dedicating oneself to a great cause, taking responsibility and gaining self-knowledge is the essence of being human.

Dispereert niet; of toch wel?

Om mijn zelfgewekte nieuwsgierigheid toch wat te bevredigen, en ook om een eindje aan het vorige blogje te breien, ben ik nog even op de Roode Steen gaan kijken hoe onze, door de wol geverfde, held er bij zou staan. Wel in de wol dus, hoewel hij geen gebreide broek aan had kwam kwam ie toch wel bijzonder uit de verf. Hij stond er in ieder geval weer gekleurd op. Deze vrome en streng calvinistische mannetjesputter en ijzervreter. 'Veel geschreeuw en weinig wol' is in ieder geval niet de meest toepasselijke uitdrukking wanneer we nog eens napraten over deze koene representant van de VOC-mentaliteit. Onze premier, die in VVD kringen nogal eens geroemd wordt als zijnde 'een echte inspirator', lijkt met zijn voorganger JPB en JPC vooral het credo: 'Niet bij de pakken neerzitten maar handen uit de mouwen en aanpakken' voor ogen te hebben en geen gelegenheid voorbij te willen laten gaan om ons dat telkenmale duidelijk te maken. Hij is dan ook niet zo van de wol, althans niet van die wol waar je een toekomstvisie van zou kunnen breien. Hij is per slot van rekening geen Dream Weaver. Sinds zijn aantreden als Minister-president van dit land werd hem bij voortduring gevraagd zijn visie op het een en ander en met name die op de toekomst van ons land eens helder kenbaar te maken. Dat deed hij deze week dan in de H.J. Schoo-lezing, naar ik begrijp een vast platform voor het liberale (lees VVD) geluid. De krant stond er vol van. Daarin laat de heer Rutte de natie even versteld staan door helemaal uit zijn blote hoofd te vertellen dat het zijn visie is dat je er maar beter geen visie op na kunt houden. Dat, naar ik meen te mogen begrijpen, omdat dat niet zo liberaal (vrijblijvend?) zou zijn en visies weleens niet haalbaar blijken te zijn, wij mensen daarin nogal eens plegen de verkeerde ideeën te omarmen en foute inschattingen te maken enzomeer; kortom daar kun je alleen maar je neus aan stoten. Nee, zegt de liberaal Rutte laten we dan maar liever met JPB en JPC inzien waar onze kracht ligt en de handen uit de mouwen steken en gewoon stevig aanpakken want we doen het zo slecht nog niet. Maar hoe dan? Hoe doen gewone spelende burgers dat en wat moeten ze dan aanpakken als er niet voldoende werk is en de handel stagneert? Ja, dat hoe, daar zullen we het nog verder over hebben en de regering zal nog wel wat meer plannetjes bedenken. Maar er moet wel ook verder bezuinigd worden want we hebben op te grote voet geleefd. En jullie moeten vooral meer zelf gaan doen, aldus Rutte, want de regering kan dat natuurlijk niet allemaal en bezuinigen en ......? We moeten het nu dus zelf gaan doen. Nu is zelfredzaamheid natuurlijk een mooi en nastrevenswaardig doel, maar ik betwijfel of iedereen dat in gelijke mate zal bereiken en het lijkt me toch iets van een visie vragen hoe die verschillen dan te waarderen en hoe daar mee om te gaan. Daarbij lijkt volledige en absolute zelfredzaamheid me onmogelijk en zelfs onwenselijk; we hebben elkaar toch altijd nodig en zullen het met elkaar moeten doen als we iets van enige waarde tot stand willen brengen. Rutte schijnt inmiddels ook wel de doe-het-zelfpremier genoemd te worden. In de VK zag ik een cartoon van Bas van de Schot waarin hij Rutte, de inspirator laat zeggen: I DON'T HAVE A DREAM. En volgens zijn nieuwe politieke bondgenoot Samson was het: 'een mooi verhaal'. Wie, o wie is er nog op zoek naar ambitieuze politiek leiders zonder visie? In het management van de BV Nederland hebben we er nog wel een paar. En die zijn de wanhoop nog niet nabij en willen nog wel een paar quasi-opbeurende verhaaltjes te vertellen. Bovenstaande is uiteraard een licht ironisch en deels gechargeerd commentaar op die lezing door Rutte, mogelijk gemaakt mede dankzij door de media opgeklopte verwachtingen hierover. Voor de volledigheid moet ik even vermelden dat Rutte wel 'een visie als perspectief voor mensen' zou weten te waarderen. Welk perspectief dat in zijn ogen dan zou kunnen zijn bleef zowel de pers als mij onduidelijk. Verder waarschuwt hij, wat mij betreft zeer terecht, voor het al te naïeve geloof in een of de 'quick-fix'; maar de eenzijdige boodschappen van vergaande privatisering en terugtrekkende overheid, van de immer zaligmakende marktwerking en allemaal een nieuwe auto kopen om de economische crisis te bezweren lijken toch ook vaak iets te hebben van zo'n quick-fix of soortgelijk wondermiddel van het type one-size-fits-all. Ook uit de krant vernam ik dat Ronald Coase overleden is op 102-jarige leeftijd. Coase was, naar eigen zeggen, een 'toevallige' econoom en won als zodanig in 1991 de Nobelprijs voor de Economie. Hij bestreed en verafschuwde het modellen- en cijfertjes-fetisjisme in de economische wetenschap en wilde economische kennis benaderen als een empirische wetenschap van het gewone leven, van en voor echte ondernemers en bedrijven. Ik lees in de column van Sheila Sitalsing dat hij plannen had voor een nieuw wetenschappelijk tjdschrift onder de naam Man and the Economy. Maar dat iets dergelijks wellicht nog door zijn volgelingen en medestanders gerealiseerd zou kunnen worden.

Er is de post-autistic economics beweging - een groep die terug wil naar economie als sociale wetenschap en die zich ontworstelen aan het model zonder praktische relevantie.

Daar lijkt me toch enige visie en de nodige common-sense aan ten grondslag liggen. Zou zoiets misschien in de buurt komen van de visie waar Rutte zo naarstig naar op zoek lijkt te zijn en die hij maar niet kan vinden of verwoorden? P.S. Zie ook de hilarische reactie van VK - de Speld

Ware vrijheid?

Gisteren herdachten we hen die hun leven gaven voor onze vrijheid. Vandaag vierden we die onbetaalbare vrijheid. Maar zijn alle mensen dan ook echt vrij of valt er in dat opzicht nog het nodige te doen? Een beweging die zich de Zeitgeist Movement noemt, meent dat het echte werk in dat opzicht nog moet beginnen; en dat denk ik nu toevallig ook. Zo meen ik bijvoorbeeld, evenals de Zeitgeist (moving forward) beweging dat we, niet alleen maar om vooruit te komen maar ook om niet ten onder te gaan, toch echt hard aan een grondige hervorming tot een echte duurzame en menswaardige economie toe zijn. En de tijd dringt in dit geval! Zie hier de website van de Zeitgeist Beweging Nederland. Ik zou zeggen: Verstandigen en vrijheids- en vredelievenden der aarde verenigt u! En laten we een stroom van veranderingen ten goede ontketenen en gaande houden!

Een andere economie?

Journaliste Frederieke Hegger is onlangs een heel interessant blog (in potentie althans) gestart. En dat blog draagt de naam: Economie van morgen; zoiets klinkt toch hoopvol en veelbelovend nietwaar? Want als er iets de laatste jaren duidelijk is geworden is het toch wel dat we hard aan een anders gefundeerde en een anders georganiseerde economie toe zijn. Aan een nieuwe economische zowel theorie als praktijk. Wat dat betreft laat ik zeer gaarne Hazel Henderson nog eens aan het woord. :

Hazel Henderson - Love Economy from Complementary Currency on Vimeo.

Welke zogeheten expert wil, kan of durft hier met argumenten nog iets zinnigs tegenin brengen? Het blog van Frederieke richt zich echter vooral op de trukendoos van de financiële sector en het duistere en vage taalgebruik dat daarbij veelal gebezigd wordt. Steeds meer mensen lijken overigens, even als ik soms, toch het boze vermoeden te koesteren dat dat taalgebruik en de navenant vaak duistere praktijken die daar heersen ons zicht op de werkelijkheid moeten verbloemen. De werkelijkheid van vormen van zelfverrijking die verdacht veel weghebben van roof en de werkelijkheid van hoe de geldstromen echt lopen en in welke hoeveelheden ze bij welke oom Dagoberts in de zwembaden en pakhuizen belanden. Op haar blog schrijft Frederieke over deze materie en spreekt ze, zoals ze zelf aankondigt, met experts over de crisis en de hervorming van de financiële sector. Daarbij staat ze op klare en begrijpelijke taal en lijkt ze niet van zins zich met en kluitje in het riet te laten sturen. Een loffelijk streven, zou ik denken, en we gaan het volgen. Misschien ga ik eindelijk een beetje snappen van deze materie. Bij deze aanbevolen voor de geïnteresseerde leek. Tja, het blijft maar een moeilijke en ingewikkelde materie, hoe dat nou zit met dat geld en zo meer. Maar toch heb ik daar, evenals de meeste van mijn generatiegenoten, als ze tenminste een beetje opgelet hebben, ooit in de ‘sixties’ wel eens een uiterst plausibel vertoog over gehoord bij monde van John Sebastian van de Lovin Spoonful: Zo zit het dus ongeveer; maar, let wel, dit verhaal stamt natuurlijk wel uit de dagen van de hoogconjunctuur. Er kunnen dus inmiddels een paar dingen of namen veranderd zijn. Het wordt hoe dan ook wel even duidelijk dat je Bill absoluut wel als financiëel adviseur kunt hebben. Of schenken wij ons vetrouwen vooralsnog toch liever aan Frederieke en gaan we eerst eens even zien wat haar bevindingen zullen zijn?