In the rich man's world?

Laat ik weer onbeschaamd wat plagiaat plegen oftewel iets citeren.

Dat komt dan uit de Volkskrant van vrijdag 11 oktober en wel uit het Opinie & Debat artikel De Kloof Vermogen waarin Wilco Dekker politicoloog en voormalig toezichthouder bij de financiële waakhond AFM Robin Fransman bevraagt.

Is Nederland wel zo egalitair als veel mensen denken? De inkomensverschillen zijn redelijk stabiel en liggen internationaal gezien onder het gemiddelde. Maar bij de private vermogens gaapt een kloof en zit Nederland in de wereldtop, achter de Verenigde Staten. De rijkste 10 procent heeft tweederde van al het vermogen in Nederland – aandelen, bank- en spaarrekeningen, huizen en andere bezittingen. De rijkste 1 procent kreeg er 13,6 miljard euro bij in 2017 en heeft ruim een kwart van het totale vermogen, bleek eerder dit jaar uit cijfers die de Volkskrant opvroeg bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De onderste helft van de 7,7 miljoen huishoudens heeft niet of nauwelijks vermogen, of vooral schulden.

Volgens sommige deskundigen is deze scheefgroei niet zo’n probleem. Het verschil is verklaarbaar: het kapitaal zit vooral in de eigen woning en bij ouderen, want jongeren moeten immers nog vermogen opbouwen. Verder worden de verschillen de laatste jaren niet groter en zou het hebben van vermogen hier ook niet nodig zijn, omdat Nederland goede sociale voorzieningen heeft. Maar zo simpel is het niet, zegt Fransman, tegenwoordig ‘chef geld’ bij de Argumentenfabriek, een adviesbureau voor ‘helder denken’ voor bedrijven en overheden. 'Vermogensongelijkheid is op zich een gegeven. Maar als je er nader naar kijkt, zie je dat we een land zijn dat vermogen bijna niet belast, en arbeid heel zwaar. En dat gaat een probleem worden.’

Hoezo?
‘De bulk van onze belastinginkomsten halen we op met lasten op arbeid. We hebben een samenleving waarin het aantal werkenden waarschijnlijk niet meer gaat stijgen, maar de vermogens nog wel. Tegelijk blijven de uitgaven aan vooral AOW en zorg stijgen. ‘Dan moet je vermogens dus zwaarder gaan belasten. En dat kan ook. We belasten vermogens nu heel laag, arbeid heel zwaar en geven ondernemers heel veel ruimte. Dat model heeft op zich best goed gewerkt, maar het is onhoudbaar geworden. Er komen steeds meer rijkere ouderen, die onderhouden moeten worden door een beperkt aantal werkende jongeren.’

Zoals de opwarming van de aarde het leven voor vele mensen in fysieke zin hoogst onplezierig danwel onmogelijk dreigt te maken, lijkt de groeiende vermogenskloof eenzelfde bedreiging voor maatschappelijke cohesie en de mogelijkheid tot vreedzaam samenleven te vormen.
Dat lijkt mij klip en klaar en nauwelijks toelichting te behoeven. Wie daar toch om vraagt raad ik Thomas Piketty's nieuwe boek 'Capitale et idéologie' aan. Da's wel een hele dikke pil, hoor; en Nederlandse vertaling moet nog uitkomen. Maar er gaan ongetwijfeld een hoop samenvattingen, commentaren en rescensies over verschijnen. Zie ondermeer: Volkskrant, NRC, Trouw of Quote.

Tja, het blijft telkens maar weer om geld en macht draaien.

Follow the money?

Follow the money is een zogeheten catchphrase uit een Amerikaanse gedramatiseerde documentaire-film. En het klinkt inderdaad vrij catchy en interssant.
Het schijnt ook nog een bekende en populaire TV-serie te zijn waar ik verder geen weet van heb en dus ook geen beelden van op mijn netvlies kan toveren. Ook is het de naam van een Nederlands platform voor onderzoeksjournalistiek met eigen website en zelfs een speciale pagina in het grote Smoelenboek. Dat platform kan mijn sympathie wel wegdragen daar waar ze misstanden blootlegt, aantoont waar de werkelijke en de uiteindelijke macht in onze wereld ligt en uitgeoefend wordt en tevens de vraag opwerpt naar welke samenleving en wat voor soort economie wij met z'n allen toe zouden willen werken.

Maar waar komen we dan uit wanneer we dat geld zouden volgen:

What if ...

What if money was no object? De belangrijkste vraag in je leven! by Alan Watts

Hoeveel keer meer?

In een krantenartikel lees ik dat vanaf 2017 bedrijven in de VS de loonkloof ofwel de salarisverschillen verplicht aan de openbaarheid zullen moeten prijsgeven. Dit als onderdeel van pogingen van de 'Democraten' om de ronduit idiote inkomensverschillen tuusen een paar hotemetoten en de gemiddelde werknemer toch iets te verminderen. Donald Trump zullen ze daar vast en zeker niet in mee krijgen, maar 'die rijke en toch zo eenzijdige variatie' in waar de duivel schijt hoort natuurlijk ook een beetje bij 'the American way of looking at the world' en de notie dat 'the sky the limit' zou zijn. En de US of A zien zich dan wel graag als de grootste democratie ter wereld, maar een beetje verschil moet er toch zijn nietwaar?

Maar hoe groot zijn die verschillen dan?
Wel, de cijfers lijken mij toch ietwat te rammelen maar in onderhavig artikel zegt:

De loonkloof ligt in de VS een stuk hoger dan in Nederland. De gemiddelde Amerikaanse bestuurder verdient circa 300 keer het inkomen van een werknemer, waar de loonkloof in Nederland ruwweg een factor 40 bedraagt, zo blijkt uit onderzoek. Maar dat komt vooral omdat daar veel meer grote ondernemingen zijn dan in Nederland, waar de grote loonkloof bij multinationals als Shell en Unilever wordt gedempt door de lage salarissen bij bijvoorbeeld Reesink of Beter bed.

In een begeleidend tabelletje worden voor zowel de VS als voor Nederland de verhoudingscijfers gegeven van de 5 bedrijven die zich kampioen mogen noemen in het idioot onredelijk belonen van hun werknemers.
In de VS betaalt de nummer 1 z'n bollebozen 422 keer zoveel als de stumpers die het uivoerende werk doen en de hekkensluiter van die top 5 betaalt de top slechts 211 meer dan het voetvolk.

(Nu ben ik bepaald geen rekenwonder, maar wanneer slechts de eerste twee in die top 5 boven het eerder genoemde gemiddelde van 300 uitkomen, vind ik dat toch wel een heel wonderlijke uitkomst waar we de nodige ????????? bij mogen zetten.)

In de Nederlandse situatie scoort nummer 1 (Unilever!; wat nou uni....?) een factor 273 en sluit een bekende uitgever de top 5 met een factor van 165 keer.



Wanneer je regelmatig met veel van die grote getallen rond de oren geslagen wordt, wil dat de blik op de werkelijkheid wel eens wat vertroebelen en zou je bijna vergeten dat het gewoon al totaal van de zotte zou zijn wanneer je voor je werk 40 maal zoveel als je buurman betaald zou krijgen. En meer dan veertig keer is toch helemaal te gek en volgens mij wat ook moeizaam te verenigen met het idee van democratie. We hebben in dit land een echter partij die zegt voor vrijheid en democratie te staan en dergelijke ongelijkheid toch min of meer tot de kern van haar ideologie heeft verheven. Onder het mom van 'meritocratie' wordt met wonderolie zo de stoelgang van de duvel nog wat gestimuleerd.
Wie dergelijke redeneringen op z'n merites wil beschouwen doet er misschien goed aan ook David Graeber er nog eens op na te lezen.
Nu wil ik met een flinke slag om de arm wel aannemen dat er mensen zijn die twee keer zo hard werken of hun werk tweemaal zo goed doen dan bijvoorbeeld ikzelf. Maar drie keer?; of vier keer?; dat wordt toch wat moeilijk te bevatten. En vijf keer of meer ..... tja, ga dat maar in De Rijp vertellen, zouden wij in hier in het Noord-Hollandse dan zeggen. Dan zou je je toch heus binnen de kortst mogelijke keren dood of anders dermate over de kop werken dat wat er nog uit je handen komt waarschijnlijk geen cent meer waard is.

Maar goed, dergelijke gedachten borrelen in mijn hoofd op bij het lezen van zo'n bericht over de 'loonkloof'. Voor 'realisten' en 'mannen van de wereld' als Trump en Rutte zijn dergelijke argumenten hoogstwaarschijnlijk niet meer dan wat afgunst en dromerij van zo'n halfzachte linkse rakker, die toch echt niet serieus genomen kunnen worden al was het maar omdat ze het neoliberale idee van vooruitgang niet dienen.

Hoeveel keer ook alweer?

Of gewoon de wereld opkopen? (3)

John Perkins heeft uiterst interessante inside informatie over hoe je dat doet: de wereld opkopen en in je macht krijgen ...

Meer hierover door John Perkins

Frater Venantius

Ook wel bekend als ‘de zingende frater’, was één van de bekende typetjes van Wim Sonneveld. In Nederland en dan met name beneden de rivieren destijds wereldberoemd. Lang voor Venantius scoorde hij als Willem Parel al eens een hit in dit land met 'Poen'. Sonneveld mocht echter tot zijn spijt niet naar Rome om zijn boodschap ook daar aan de bisschoppen te slijten.
Die naam frater Venantius suggereert toch ontegenzeggelijk enig verband tussen het ware geloof, danwel de boodschappers daarvan en het slijk der aarde ofwel de pecunia, waarvan wel verondersteld wordt dat daar meestal wel een luchtje aan hangt hetgeen dan door anderen weer hardnekkig ontkend wordt. De verhouding tussen geloof en geld blijkt toch telkens weer heel ingewikkeld en nauwelijks grijpbaar. Maar zelfs uiterst seculiere economen en financiele bollebozen verzekeren ons dat elk financieel stelsel uiteindelijk gebaseerd is op vertrouwen. En dan kom je toch zomaar al weer snel bij 'mijn rots ende vertrouwen', het geloof of een geloofsgemeenschap en dergelijke uit, nietwaar? En daar waar de economische realiteit en onze beurzen elkaar ontmoeten en mede bepalen is het, als bekend, maar moeilijk koffiedik kijken. Piketty legt ons uit dat dat op het eerste gezicht helemaal niet zo'n punt hoeft te zijn wanneer je al over een fors financieel vermogen beschikt. Want dat zal alleen maar groeien, tegen wil en dank, terwijl je slaapt, golft, dineert over je anderszins onledig houdt. Daar hoef je dan weinig of niets voor te doen en kun je zelfs weinig tegen doen want in onze financieel-economische (on)wijsheid hebben we het systeem daartoe nu eenmaal zo ingericht.
Zeg maar ja tegen de pegels …; en het is maar net naar welke kant die munten op rollen. Onze vaderlandse literaire held Brederoo wist al dat de dingen ogenschijnlijk zomaar eens kunnen verkeren en dat blijkt in ieder geval waar het vertrouwen, verwachtingen, voorspellingen of veronderstelde zekerheden in de economie betreft een waarheid als een koe. Het vertrouwen in financieel-economische zekerheden van menigeen lijkt dan ook nogal eens beschaamd te worden. Dat geldt uiteraard voor ons leken maar ook de clerus van het financieel-economische evangelie lijkt de plank nogal eens behoorlijk mis te slaan.
Zo zie ik afgelopen week de volgende kop met ondertitel in de krant staan:

Overwerk van geldpers heeft weinig effect

De bedoeling was dat consumenten meer te besteden kregen. De realiteit is een nieuwe zeepbel op de beurs.

Sinds 2008 heeft de Amerikaanse Fed de afgelopen zes jaar zo’n 4500 miljard dollar aan nieuw geld via de banken de wereld in geslingerd om de consumptiebestedingen en de werkgelegenheid op te peppen. Volgens de schrijver van het stukje, Peter de Waard, zou deze hele operatie het werkleijke probleem van de Amerikaanse economie, namelijk het verslonzen van de infrastructuur en productiecapaciteit nu juist wel eens kunnen verhullen en aldus de aanleiding voor een volgende en voortdurende stagnatie kunnen vormen.
Zo zien we hoe het kan verkeren!
En de schare ‘hooggeleerde deskundigen’, die ons verzekerden dat die geldpers op volle toeren laten draaien beslist tot hyperinflatie zou leiden, zaten er ook al falikant naast, een dreigende deflatie blijkt momenteel het probleem.
Het kan verkeren, zeggen we dan maar weer eens. Ja en als het vertrouwen maar vaak genoeg beschaamd wordt zal het natuurlijk op enig moment in wantrouwen of ongeloof gaan verkeren.
Wantrouwen en ongeloof zoals we dat onlangs met de nodige gespeelde verbazing en verontwaardiging op de bühne gebracht zagen door vooral de Engelse maar ook door Nederlandse regeringsleiders.
Dan loopt het vertrouwen in de betreffende kerk toch weer een deuk op en dreigt ie soms leeg te lopen. Hoe halen ze het in hun malle hoofd en kan dat zomaar; een naheffing!? Het is dus blijkbaar maar net naar welke kant de centjes uit rollen.
Dat en dat het kan verkeren bleek deze week maar eens temeer want het is in dat verband toch wel een beetje wrang en merkwaardig voor de gemiddelde Nederlander of voor zijn regering ((?) gelieve door te halen wat niet van toepassing is) dat miljoenen Nederlanders een naheffing op hun belastingaangifte tegemoet mogen zien.
Nu zal de kerk, of welk verbond van belastingbetalers dan ook, waarschijnlijk niet zo erg gauw leeglopen. Zeg maar ja tegen … ja tegen wat???
Piketty komt deze week overigens tekst en uitleg over zijn boek geven aan onze tweede curie.

Dit was brandpunt ... goedenavond!

Zo klinkt al sinds jaar en dag de afsluiting van de gelijknamige actualiteitenrubriek.
Zo klonk het ook weer afgelopen zondag. En wat voor een bijzondere actualiteit kwam er voor deze slotwoorden ter sprake?
Dat sloot aan bij de verontwaardiging die Stéphane Hessel wist aan te wakkeren en die de aanleiding werd tot de occupy-beweging. Die beweging tekende protest aan bij de macht en rijkdom van die 1% ten opzichte van de rest ofwel de 99%.
Dat protest en die verontwaardiging lijken weer geluwd en/of overgewaaid. En de echte wind waait nog altijd en bepaald niet minder krachtig uit de neo-liberale hoek. En wat brengt die wind ons dan?
Jean-Louis Serban-Schreiber; Frans journalist, mediamagnaat en filosoof vertelt het ons nog eens in heldere bewoordingen. Dit gaat zowel over ons morele kapitaal, dat in rap tempo lijkt te devalueren en over dat andere $kapitaal$, dat hoewel bijna volledig losgezongen van productiviteit, werk of de werkelijke behoeften van mensen op steeds hogere noteringen op de beurs van verlangens lijkt te mogen rekenen.
Hij noemt het 'De wraak van de rijken'.

Zie hier het betreffende Brandpunt item

De 85 rijkste mensen die evenveel bezitten als de 3.500.000.000 minst bedeelden!!!
In mijn opvatting een godgeklaagd schandaal waarbij woorden tekort schieten om te beschrijven welke krankjorume wereld we met elkaar aan het maken zijn.
Ik vind het ook volkomen onbegrijpelijk dat we zoiets zouden kunnen laten bestaan.
Dat het begrip 'democratie' steeds meer een holle kreet dreigt te worden is al enige tijd duidelijk, maar tegen deze achtergrond wordt het zondermeer een lachertje.
Achter die zogeheten financiële en economische crisis blijkt dus een nog grotere morele crisis schuil te gaan.

Een andere economie?

Journaliste Frederieke Hegger is onlangs een heel interessant blog (in potentie althans) gestart. En dat blog draagt de naam: Economie van morgen; zoiets klinkt toch hoopvol en veelbelovend nietwaar? Want als er iets de laatste jaren duidelijk is geworden is het toch wel dat we hard aan een anders gefundeerde en een anders georganiseerde economie toe zijn. Aan een nieuwe economische zowel theorie als praktijk. Wat dat betreft laat ik zeer gaarne Hazel Henderson nog eens aan het woord. :

Hazel Henderson - Love Economy from Complementary Currency on Vimeo.

Welke zogeheten expert wil, kan of durft hier met argumenten nog iets zinnigs tegenin brengen? Het blog van Frederieke richt zich echter vooral op de trukendoos van de financiële sector en het duistere en vage taalgebruik dat daarbij veelal gebezigd wordt. Steeds meer mensen lijken overigens, even als ik soms, toch het boze vermoeden te koesteren dat dat taalgebruik en de navenant vaak duistere praktijken die daar heersen ons zicht op de werkelijkheid moeten verbloemen. De werkelijkheid van vormen van zelfverrijking die verdacht veel weghebben van roof en de werkelijkheid van hoe de geldstromen echt lopen en in welke hoeveelheden ze bij welke oom Dagoberts in de zwembaden en pakhuizen belanden. Op haar blog schrijft Frederieke over deze materie en spreekt ze, zoals ze zelf aankondigt, met experts over de crisis en de hervorming van de financiële sector. Daarbij staat ze op klare en begrijpelijke taal en lijkt ze niet van zins zich met en kluitje in het riet te laten sturen. Een loffelijk streven, zou ik denken, en we gaan het volgen. Misschien ga ik eindelijk een beetje snappen van deze materie. Bij deze aanbevolen voor de geïnteresseerde leek. Tja, het blijft maar een moeilijke en ingewikkelde materie, hoe dat nou zit met dat geld en zo meer. Maar toch heb ik daar, evenals de meeste van mijn generatiegenoten, als ze tenminste een beetje opgelet hebben, ooit in de ‘sixties’ wel eens een uiterst plausibel vertoog over gehoord bij monde van John Sebastian van de Lovin Spoonful: Zo zit het dus ongeveer; maar, let wel, dit verhaal stamt natuurlijk wel uit de dagen van de hoogconjunctuur. Er kunnen dus inmiddels een paar dingen of namen veranderd zijn. Het wordt hoe dan ook wel even duidelijk dat je Bill absoluut wel als financiëel adviseur kunt hebben. Of schenken wij ons vetrouwen vooralsnog toch liever aan Frederieke en gaan we eerst eens even zien wat haar bevindingen zullen zijn?

De breinbreker van de bankier

Wanneer ik, zoals dat zomaar wel eens het geval kan zijn, weer eens roep dat ik geen verstand economie heb doel ik gewoonlijk op met name die financiële constructies, transacties, regelingen en goocheltrucs die de zogeheten ‘werkelijke economie’ zouden moeten stimuleren, de goede richting insturen en schragen. Kortom het conglomeraat van banken, beurzen, rating agencies and what have you, dat we kennen als de financiële wereld of de financiële markten. Ook wel als de haute finance bestempeld. Persoonlijk vind ik de term econoblahblah toch meer de spijker op de kop slaan. Dat gaat dus over en om het grote geld en over de geldigheid ervan in de zin van welke regels er uiteindelijk in de grote wereld gelden en wie die regels bepalen; kortom om de macht.

Het verbaasde de journalist en antropoloog Joris Luyendijk nogal dat wanneer je iets over een onderwerp als ‘gender’ in Gaza wilt weten, je zo tien artikelen daarover kunt vinden terwijl er over dat ‘volkje’ dat op duistere en welhaast onnavolgbare wijze en geheel naar eigen inzichten en motieven onze financiële organisatie bestiert er nauwelijks of geen etnografische kennis beschikbaar of aanwezig lijkt te zijn. Toch wel hoogst merkwaardig! Reden voor Luyendijk om zich eens onder en tussen dit 'volkje' te begeven en eens wat veldonderzoek te verrichten. De neerslag daarvan is ondermeer terug te vinden in 'Voices of finance' en zijn ‘bankingblog’ voor de Guardian. In het verlengde daarvan werd ook een beroep op zijn kennis en inzichten gedaan door een Britse parlementaire enquetecommissie. Daar zag Tegenlicht dan ook weer een aanleiding in om de bevindingen van Joris Luyendijk nog eens tegen het licht te houden.

Heb je je ook ooit wel eens afgevraagd:

wie zijn dat toch die lieden die wij zomaar zonder daar al te moeilijk over te doen de langste, de belangrijkste en de machtigste touwtjes van onze gemeenschappelijke wereld in handen geven? Wat doen ze, waar sturen ze op aan en wat drijft ze?

Deze documentaire geeft daar in, pakweg, drie kwartier aardig wat inside-information over. Daarna zullen wij dan, vrees ik, wel weer overgaan tot de orde van de dag en ons weer gaan bezighouden met de dagelijkse centenkwesties van onze echte wereld en in het kader van onvermijdelijke (hoor je het Rutte en de zijne nog zeggen?) bezuinigingen. Het mag inmiddels toch niet echt meer verbazen maar wij lijken ons geheel vrijwillig en zonder tegensputteren uit en over te leveren aan een groep mensen met een zorgwekkende overdaad aan psychopathologische trekjes, voorzover we al niet ronduit van morele imbecielen kunnen spreken en met een al even opvallende overdaad aan autistische kenmerken die daarbij veelal in een soort narcotische roes verkeren waarbij hun sterkste drijfveer is om die roes te continueren en zo mogelijk nog op te voeren. We ontkomen er natuurlijk weer niet aan om het een en ander vanuit (processen in) het brein te verklaren. Zo wil het huidige evidence-beest het nu eenmaal hebben. Het lijkt me dat het brein-beest in dit stadium van de evolutionaire ontwikkeling van ons denken een beetje monomaan en overdadig alle aandacht krijgt terwijl het uiteindelijk niet zo gek veel verklaart. Wat dat betreft lijken we misschien wel wat op die ééndimensionaal gerichte jongens en meisjes uit de documentaire. Ik vermoed dat waar het zogeheten ‘evidence’ betreft er mettertijd ook wel weer andere beestjes in de dierentuin van ons denken op zullen duiken. Ons denken vraagt wellicht eigenlijk nog om een beetje 'leverage'. Maar dat geheel terzijde; voorlopig lijkt het me in termen van evidence-based, causale verbanden, verantwoordelijkheid en zomeer dringender om te weten hoe economische crises ontstaan, hoe we er weer uit komen en hoe ze met enige common sense te vermijden.

Maar de hamvraag in verband met deze docu luidt voor mij toch:

zijn deze 25-jarige jongens en meisjes nu gek omdat ze zich zo laten gaan en de beesten uithangen of zijn wij met z’n allen als collectief nu gek dat we ze de gelegenheid hiertoe bieden, het bijna van ze verlangen en het meestentijds nog eens aanmoedigen ook? En als het misloopt kijkt iedereen weg. Wie durft echt verantwoordelijkheid te nemen?

Wie het weet mag het weer zeggen! Zijn er nog grote en heldere geesten van het kaliber Marx of Keynes die ons wat verder zouden kunnen helpen?

En laten wij Europeanen het zover komen dat ons continent uit zogenaamde 'efficiency'-overwegingen zo'n beetje als een zakenbank of een multinational gerund gaat worden? Volgens Luyendijk schiet het al lekker op en ik vrees dat hij dat helaas goed ziet.