Het genie van Dr Sigmund

Dat is toch maar weer een quasi-geniale inval van Dr Sigmund alias Peter de Wit ten aanzien van inslaapproblemen: Niet het pilletje slikken maar je de bijsluiter laten voorlezen.

Freudian slip?

Oftewel een freudiaanse verspreking?

'In mijn achterhoofd heeft zeker meegespeeld dat het beeld van Wilders naast de koning veel aandacht zou hebben getrokken.' Onwenselijk, meende de senaatsvoorzitter, die een plechtigheid zonder politiek gedoe beoogde.

zo liet Fred de Graaf, voorzitter van de Senaat en van de Staten-Generaal zich enkele dagen geleden in een interview met de Volkskrant ontvallen. Het Binnenhof en het politieke bedrijf waren al rap te klein en in last. De Graaf maakte vandaag bekend weldra af te zullen treden. Had de man z'n mond gehouden had er waarschijnlijk geen haan meer naar gekraaid. Wat een terloopse opmerking toch tot voor drastische gevolgen kan hebben. In de politiek worden sommige woorden op een gouden schaaltje gewogen. A freudian slip of the tongue?

Ja, het blijft een hachelijk avontuur en oppassen met die 'vrije associatie' die heden ten dage niet zo zeer meer door de psychiater maar vooral door het journaille wordt uitgelokt.

Ze worden overigens wel vaker gemaakt, die freudian slips: Ook door het journaille.

Berggasse 19

In Wien bezochten wij uiteraard ook enkele musea om daar het originele werk van een aantal bekende figuren, wiens namen onlosmakelijk aan de stad verbonden zijn, te aanschouwen. Dat zijn dan namen als Klimt, Kokoschka en Schiele. Dergelijke musea van beeldende kunst bezoek je dan gewoonlijk met het oog op enkele te verwachten oogstrelende ervaringen. We brachten daarbij ook een bezoekje aan de Berggasse 19. Dat heet ook een museum te zijn maar dan toch één van een iets andere orde. Zo’n slordige eeuw geleden woonde daar ene Dr. Sigmund Freud. Dat woonhuis annex praktijk van toen is nu één van de twee Freudmusea. Het andere staat in Londen waar Freud zich na diens vlucht voor de nazi's vestigde. Mocht je erg nieuwsgierig zijn naar de inmiddels befaamde sofa van de(ze) psychiater moet je niet in de Berggasse zijn maar in het museum in Londen. Dat laatste museum was toch wel een beetje ver weg en we stonden nu eenmaal voor de deur van Berggasse 19 dus … Het verhaal en de erfenis van Sigmund Freud mag in z'n globaliteit wel genoegzaam bekend geacht worden of niet soms ….? En wie kent niet, mede uit persoonlijke ervaring, de zogeheten freudiaanse verspreking? Freud had, zo vernam ik daar, drie grote 'passies', of zo je wilt 'obsessies', te weten reizen, roken en verzamelen. Nou probeer dat maar eens in freudiaanse termen en op freudiaanse wijze te duiden. Freud was jedenfalls een sleutelfiguur en een belangrijke pionier in de vestiging van de psychologie als zelfstandige wetenschappelijke discipline en de stamvader van het fenomeen psychotherapie. Wat mij daar binnen op menig moment misschien nog het meest bevreemdde en frappeerde was hoezeer zijn levensgeschiedenis, zijn vriendschappen, zijn uitspraken, geschriften, notities, brieven, discussies en wat iet meer zij, kortom zijn hele leven (en daarmee van de ontwikkeling van zijn zoektocht naar wat de mens beweegt en hoe het geestelijk leven van diezelfde mens zich over diverse hobbels en door allerlei knopen kan ontvouwen), hoe dat alles zo tot op de letter en zo in detail gedocumenteerd blijkt te zijn. Tegenwoordig lijkt het soms wel een beetje mode en bon ton om ongelimiteerd en niet in het minst gehinderd door al te veel kennis van zaken uitsluitend kritiek op Freud en zijn theorieën te spuien. Freud-bashing heet dat dan wel. Hetzelfde gaat overigens op voor Marx. Nu zijn beide heren altijd controversiële figuren geweest in het denken over onszelf en de inrichting van onze samenleving en dat zullen ze altijd wel blijven. Er is zeker zinnige en gefundeerde kritiek en nuancering mogelijk en nodig op het gedachtegoed van Marx of Freud, maar het bij voorbaat en soms toch wel erg populaire en gratuite ridiculiseren en verguizen van alles wat ze ooit ter berde brachten, zegt, lijkt me, toch heel wat meer over de intelligentie en de intellectuele bagage van deze criticasters dan over hoe gek, dom of slecht deze twee grote rationeel ingestelde humanisten geweest zouden zijn. En naar het zich laat aanzien kun je dergelijke lieden en een dergelijke ongenuanceerde houding vreemdgenoeg ook in toenemende mate in de hoek van sociaal werk en sociale wetenschappen tegenkomen.

De centen of de cliënten?

Recentelijk hoorde ik een collega op het werk, in verband met een herindeling van cliënten op dagbestedingsgroepen, opmerken:

‘Tien jaar geleden had ik bij zoiets nog vaak het idee dat het over de cliënten ging; nu krijg ik toch telkens maar de indruk dat het vooral over de centen gaat. Het scheelt maar twee letters maar het voelt als een wereld van verschil.’

Bij deze wil ik dan onze minister Schippers, alsook haar voorgangers van het afgelopen decennium en haar VVD maatjes meedelen dat hun grote 'marktwerkingsproject' nu toch heus zijn vruchten begint af te werpen. Het begrip ‘marktwerking’ en de uitwerking daarvan lijkt nu werkelijk goed tot op de werkvloer van de zorg doorgedrongen te zijn. Proficiat aanhangers en propagandisten van die 'wonderbaarlijke en zaligmakende marktwerking’ in de zorg!

Hundertwasser-Krawinahaus

De Oostenrijkse kunstenaar Hundertwasser werd in 1928 als Friedriech Stowasser geboren. (Hij stierf in 2000 aan boord van de Queen Elizabeth 2 en dus niet aan boord van de Regentag dat een decennium als zijn derde huid dienst deed) Friedensreich Hundertwasser of voor de volledigheid Friedensreich Regentag Dunkelbunt Hundertwasser luidt de artiestennaam die hij aannam. Die naam is niet het enige dat verraadt dat we hier met een kleurrijk figuur van doen hebben. Ook zijn schilderijen, wandkleden en toegepast werk getuigen van zijn voorkeur voor een kleurrijk bestaan en zijn afkeer van doodse en/of domme rechtlijnigheid. Het meest bekend is hij ongetwijfeld geworden door de bijzondere bouwwerken die hij ontwierp en die onmiskenbaar van zijn hand zijn. Hundertwasser hield er een naturalistisch, humanistisch en ecologisch filosofie op na, waarin huizen en gebouwen onze derde huid zijn. In de grond was hij als kunstenaar vooral een maatschappij- en cultuurcriticaster die het niet bij die rol wilde laten maar vooral wilde laten zien hoe het anders kan. Zijn commentaar op het zogenoemde Nieuwe Bouwen:

“Deze bouwstijl (Het Nieuwe Bouwen) kun je omschrijven als: gevoel- en emotieloos, dictatoriaal, harteloos, agressief, glad, steriel, zonder ornamenten, koud, onpoëtisch, onromantisch, anoniem en gapende leegte. Een drogbeeld van functionaliteit. Huizen waarin mensen wonen, mogen niet worden overgelaten aan een tegen een cultuurpolitiek agerende architectuurmaffia die nihilistisch esthetische spelletjes met de mensen speelt.(...) als die intellectuele, natuur- en mensvijandige maffia mensen dwingt generaties lang in pervers modernistisch geconcipieerde en zielloos gebouwde huizen te wonen, dan is dat een permanente misdaad. Deze gedwongen acceptatie van dictatoriale huizen door bewoners legt precies de basis voor de algemene geestelijke en lichamelijke nood waaronder onze westerse beschaving, de staat, de natuur en wij allemaal lijden.”

Over het bekende Hundertwasser-Krawinahaus dat wij in Wenen opzochten om het eens in levende lijve te bewonderen zei hij:

“Dieses Haus ist meine Seele!”

We hebben zijn ziels-creatie eens op ons gemak bewonderd en ik moet zeggen, het beroert bij sommige lieden blijkbaar inderdaad de ziel, want ik werd er althans behoorlijk vrolijk van. Nu heb ik toevallig ook wel iets met kleur en ik voel me ook niet al te senang bij al te veel rechtlijnigheid, kortom ik mag die die Hundertwasser wel. Vanuit de shop kreeg ik overigens nog een documentje mee met daarop het antwoord op de immer prangende vraag:

Why did the chicken cross the road?

Hundertwasser doet in zijn architecturaal werken waarschijnlijk nog het meest aan Gaudi, ook een representant van de organische architectuur, denken.

Passau in last

In wateroverlast dan wel te verstaan. Grote delen van Centraal-Europa worden momenteel geteisterd door extreem hoge waterstanden en consequente wateroverlast. Met name de Beierse stad Passau waar drie rivieren samenkomen, had met een uitzonderlijk hoge waterstand en overlast te kampen. Nu had ik tot zo’n vier weken geleden echt geen flauwe notie van het bestaan van een plaats met de naam Passau, een vriendelijk en typisch centraal-Europees ogend stadje tegen de Oostenrijkse grens. Maar precies vier weken geleden reden wij toevallig door Passau. Daarvoor hadden we de Donau die ochtend al eens gezien en overgestoken maar vanaf Passau volgden we de Donau richting Linz en op weg naar Wenen. Het was toen overigens aangenaam en zonnig lenteweer. En hoewel de Donau bepaald niet zo stralend en helder blauw was als de hemel recht erboven, zag ie er beduidend vriendelijker en pittoresker uit dan op de journaal-beelden en de krantenfoto’s van de afgelopen week.

Wiener Prater

In het stadsdeel Leopoldstadt tussen de Donau en het Donaukanaal in Wenen ligt het Wiener Prater. Wij mogen dan een Willem de Zwijger hebben, daar hebben ze dus een Wiener Prater. Het Wiener Prater is een langgerekt stuk groen en park dat ooit als speeltuintje en jachtgebied voor diverse keizers en hun adelijk gevolg vorm kreeg. In het Prater mag tegenwoordig niet meer gejaagd maar nog wel gespeeld en gerecreëerd worden. Dat wordt met name zichtbaar in het stukje Prater dat ook wel Wurstelprater heet. Dat is namelijk wat wij een 'permanente kermis' of een 'pretpark' zouden noemen en wat daar een ‘vergnügungspark’ heet. Dat vind ik nog eens een aardige naam; ik neem aan dat het zo heet omdat het de bedoeling is dat je je daar eens ernstig ‘verkneukelt’. De naam ‘Wurstelprater’ schijnt overigens iets met ene ‘Hanswurst’ of ‘Hansworst’ van doen te hebben. Hemelsvaartdag was een bijzonder aangename en warme voorjaarsdag in Wenen en wij wandelden die dag vanaf het centum langs het Donaukanaal naar het Prater. Daar wilden we namelijk dat fameuze reuzenrad wel eens zien. Het ‘Riesenrad’ van het Prater is zeker niet het grootste of hoogste ‘Ferris wheel’ ter wereld maar toch wel erg groot en hoog. Wel is het, als ik me niet vergis, het oudste nog draaiende grote wiel van dat formaat. Daarnaast ontleent dit Wiener Riesenrad de nodige faam aan het feit dat het als in een aantal klassieke filmmomenten figureert waarvan de bekendste wel is: ‘The Third Man’ met Orson Welles in de hoofdrol. We hebben het Riesenrad inderdaad gezien en bewonderd en hoewel we bepaald geen bijzonder fanatieke kermisgasten zijn, konden we dit speciale rondje luchtreizen op deze Siesklimop toch niet aan onze neus voorbij laten gaan. En zo we werden dan getrakteerd op een aantal mooie panoramische uitzichtjes over Wenen en het Prater.