Tussen "..." (21) Spinoza

Tja, dan hoort er op dit blog bij de door mij hoog gewaardeerde en de voor mij bijzonder aansprekende uitspraken ofwel 'tussen die aanhalingstekens of quotation-marks' toch ook iets van die grote wijsgeer Benedictus de Spinoza te prijken.
Ik dacht zo dat ik dat wel een beetje aan mijn stand verplicht zou zijn; dus maar even naar een geschikte Spinoza 'quote' gezocht.

Wat ik zo aardig en opvallend vind aan Spinoza is de sprekende verwantschap van zijn filosofie met het gedachtegoed van het Taoïsme. Toevalligerwijs had ik me voorgenomen om me, na mijn arbeidzame leven, eens wat te verdiepen in deze Oosterse denkwijze. Wellicht zou ik daartoe, gezien de citaten die ik zo tegenkwam, zijdelings ook nog bij Spinoza terecht kunnen.

Mijn keus valt dan op het volgende citaat: waarvan ik ook niet wist dat Spinoza dit gezegd zou hebben en dat ik alleen in het engels tegenkwam:

No matter how thin you slice it, there will always be two sides

ofwel

Ongeacht hoe dun je de plakjes afsnijdt, ze zullen altijd nog twee kanten hebben

Mooie uitspraak en sluit naadloos aan op een van mijn favoriete stellingen dat elke kwestie of elk ding altijd meerdere kanten heeft zoals daar zijn: een binnen- en een buitenkant, een linker- en een rechterkant, een boven- en een onderkant en ga zo nog maar even door.
Voormalig premier Den Uyl roerde het ook altijd al aan: Enerzijds ... anderzijds ...

De ware liefhebber kan deze "qoute" desgewenst ook nog als wallpaper op zijn scherm laten prijken: Quote als wallpaper

3 oktober

En dan zegt de kalender dat het al weer oktober is. Die maand is tegenwoordig, zoals Marian mij vorige week opmerkzaam maakte, uitgeroepen tot maand van de geschiedenis. nu houd ik me momenteel niet zo specifiek bezig met geschiedenis. Of het zou al moeten zijn met de geschiedenis van onze recente vakanties. Dat vakantiealbum van ons begint althans al geleidelijk aan wat meer up-to-date te geraken en een aardig aantal foto's te bevatten.

In Duitsland houden ze zich vandaag wel degelijk zeer uitdrukkelijk bezig met hun recente geschiedenis, welke direct raakt aan onze gezamelijke Europese geschiedenis.

Daar werd vandaag in Dresden groots het feest van de Eenheid en de Vrijheid gevierd. Althans dat is de bedoeling.

Nu waren wij de hele vorige week toevallig en Dresden en troffen daar de voorbereidingen voor dat feest in volle gang. Her en der zag je steeds meer grote witte tenten in de Altstadt verrijzen en hier en daar wegen en doorgangen afgezet worden.

Uit de media begrijp ik dat het feest met enige spanning en de nodige alertheid voor onlusten of aanslagen tegemoet gezien wordt. Vorige week maandag waren er al twee bommen ontploft die met reactionaire vreemdelinghaat of -vrees in verband gebracht werden. Wij hebben ze echter niet gehoord en er ook niets van gemerkt. We vonden het juist een opvallend relaxte en aangename stad.

Nu is het schisma in de beeldvorming en het publieke debat dat hier aan de orde is niet typisch duits maar speelt het door bijna heel Europa en zeker ook in ons land waar ene Wilders zo ongeveer de agenda lijkt te bepalen. Het zijn onzekere tijden en op dit moment wordt de geschiedenis van morgen geschreven. Ik hoop met de studenten en staf van de Hogeschool voor Beeldende Kunsten in Dresden dat we het geestelijke en intellectuele klimaat in ons werelddeel toch nog een beetje open, nuchter en gezond weten te houden:


Wij hebben het grote feest overigens niet meegemaakt. Zaterdag zagen we een beginnetje ervan en zondag lieten we Dresden na een week (erg mooi) weer achter ons.

Meerzout?

Ik had begrepen dat we nu juist minder zout zouden gaan gebruiken ...

maar volgens het busje ...?

Spinazie eten of Spinoza lezen?

Hoogleraar filosofie Steve Nadler lijkt ons in zijn Aeon artikel, waar het religie en intellectuele vrijheid betreft en als variatie op de bekende Nederlandse uitdrukking 'Ga zo door mijn zoon en gij zult ...', op het hart te willen drukken:

Gij zult Spinoza lezen

Nu lijkt me dat bepaald geen sinecure, niet zomaar iets uit de categorie fluitje van een cent, koud kunstje of appeltje eitje om maar eens wat te noemen.
Daarom zou ik zeggen: begin, als het een eerste kennismaking betreft, eens met wat citaten van deze lenzen- en scherp slijpende wijsgeer tot je te nemen. (een engelstalige versie)
Mocht de interesse of herkenning van dien aard zijn dat je meer wilt weten is er op het W(ereldwijde).W(eb van).W(etenswaardigheden). nog genoeg te vinden over Neerlands grootste wijsgeer, zij het uiteraard veel in het Engels.
Een aardige kennismaking in de Nederlandse taal is het boekje: Spinoza in 107 vragen & antwoorden van dominee en ambassadeur van Spinoza Jan Knol.

In de fanclub van Spinoza komen we nogal wat klinkende namen tegen zoals die van Albert Einstein voor wie Spinoza zijn grootste held en voorbeeld was.

Religieuze of politieke zegslieden?

Over geloof en politiek schreef ik al eens iets op dit blog.
Aan de zogeheten woordwolk hier rechts onder de vraag: Waar ging het dan over? kan ik aflezen dat het overigens heel wat vaker over politiek dan over geloof ging. Maar wat kun je anders verwachten van een aartstwijfefaar met het geloof van een ongelovige?



Misschien zou ik die verhouding toch maar beter iets om kunnen gooien. Ik ben het in ieder geval volledig met David van Reybrouck eens dat de religieuze leiders van nu aanzienlijk meer moreel leiderschap uitdragen en vertonen dan de politieke (mis)leiders van het moment, er veel meer in slagen te inspireren en ook heel wat gedegener met een goed verhaal de vinger op de zere plekken van de huidige samenleving weten te leggen.

M'n oude kazerne?

Vorige week togen wij, om onze NS-vrij-reizen-dagen niet alweer ongebruikt te laten, eens een (mid)dagje naar Amersfoort. Dat was voor het eerst sinds 46 jaar dat ik daar met de trein aankwam. Ik heb daar, moet je weten, toen namelijk vier maanden gewoond, gelogeerd danwel in de kost gelegen. Dat was destijds in de Juliana van Stolbergkazerne in het kader van verplichtingen die ik tegenover konegin, god en vaderland zou hebben. Nu dacht ik: kom ik wil toch wel eens zien wat er na de afschaffing van de dienstplicht geworden is van dat militaire complex en of het weerzien nog onvermoede weggezonken herinneringen bij mij op zal roepen.

Het station en stationplein leken volslagen nieuw en riepen geen enkele herkenning op. Desondanks stiefelden we rechtstreeks richting de oude Stolbergkazerne liepen opeens door een nieuwbouwwoonwijk waar ik de kenmerkende voorgevels van de gebouwen rond het oude exercitieterrein herkende. Dat exercitieterrein herkende ik niet direct. Het was gedeeltelijk volgebouwd, gedeelteijk tot park en gedeeltelijk tot speelterrein omgetoverd.
Wat me het meest verwonderde was de omvang van dat voorterrein; dat bleek in werkelijkheid toch minstens viermaal groter dan in mijn geheugen. Zie onderstaande foto's. Achter de uiterste hoek van het voetbalveld zijn de pilaren van hoofdingang zichtbaar. Die stonden me nog levendig voor de geest hoewel die toegang destijds niet in gebruik was. Er stond aan beide kanten ook nog een stukje hek (dat ons destijds de eerste week toch niet van kroegbezoek kon weerhouden) als relikwie overeind.







De schaal van het geheel liet me maar weer even merken hoe onnauwkeurig danwel onbetrouwbaar dat geheugen van me welbeschouwd toch is. Verder riep niets wat ik zag overigens echt verrassende herinneringen op. Alles wat ik uit mijn geheugen wist op te diepen had ik op weg hierheen al min of meer bedacht of voor uitvergroting klaar gelegd en warm gehouden.
En zie daar de oude Adolfkazerne; die naam herinnerde ik mij niet maar ik herkende wel meteen het gebouw als mijn tijdelijke domicilie voor de laatste vier maanden van het jaar 1970.




Inmiddels wonen er dus gewone burgerlieden in dat voormalig militair complex dat nu het Van Stolbergpark lijkt te heten. En dat al sinds 1980 of daaromtrent. Zag er op deze zonnige dag uit als een bepaald niet onaangename buurt om te wonen nu er geen legergroen meer uit het raam of over de ballustrade wappert.

Hoe vrij ...?

De titel of boodschap van dit lied geldt inmiddels als een gevleugelde uitdrukking.

En met gezondheid, rijkdom en geluk lijkt vrijheid in onze cultuur toch een van de meest gekoesterde of vaakst genoemde idealen.
Maar in een tijd waarin religie een heet hangijzer lijkt te worden en in het licht van de oprukkende polarisatie en het huidige populisme moeten we ons misschien nog weer eens afvragen:
Hoe vrij zijn wij eigenlijk in ons hoofd?
En kunnen wij onze opvattingen, vragen en twijfels echt zomaar vrijelijk uiten?

Volgens Steven Nadler zouden we er juist in deze tijd goed aan doen de woorden van Spinoza ter harte te nemen. Volgens mij ook!