Showing posts with label paradox. Show all posts
Showing posts with label paradox. Show all posts

Thursday, May 21, 2015

Actuele media over de mens, kennis en geloof

Over de mens:
In een Voetnoot van Arnon Grunberg over echte mannen, spierkracht en vechten las ik deze week:
Nu ben ik zoals vrijwel iedereen een combinatie van arrogantie en onzekerheid, ...
Dat lijkt me een bijzonder treffende en realistische observatie en typering aangaande de gangbare staat van ons menszijn ofwel de zogeheten 'condition humaine'. logo_V_volkskrant
Over het menselijk doen en laten:
In een wat oudere Volkskrant (van 15 mei), die hier nog rond de bank rondzwierf, zag ik boven aan voorpagina de volgende zin prijken:
Lijnen is juist een goede voorspeller voor gewichtstoename
Dus als je dik wilt worden, ga lekker lijnen!; en wanneer je er geen extra pondjes aan wilt moet je dat dus juist niet doen. Een paradox? Wel het leven zit er vol van en dan is daar vast iets interessants gaande waar we nog het een en ander over en van zullen moeten leren, nietwaar?
Doet me ook een beetje denken aan een favoriete kreet van ene John Seddon:
Manage costs and your costs will go up!

Over de menselijke geest en het geloof:
Iemand die ook z'n hele leven met paradoxen heeft gestoeid is ene L Ron Hubbard. Een man met een grote duim en een, op het leugenachtige af, rijke fantasie die als geslaagd pulp-fictie schrijver een record aantal boekjes uit zijn schrijfmachine wist te hameren in voornamelijk het genre pulp- en science-fiction. Hij vergaarde een kapitaal en verloor dat weer. Bleek tijdens WOII volslagen ongeschikt als gezagvoerder bij de Amerikaanse marine en werd dan ook tweemaal uit die functie ontheven. Ron had toch een geheel andere kijk op de geschiedenis en mocht zichzelf graag als oorlogsheld afschilderen.
Het vergaren en de vruchten plukken van kennis, status, macht en vooral pecunia verliep echter niet altijd even vlotjes en een fameuze openhartige uirspraak van Hubbard luidt:
If you want to earn little money, write a book. If you want to make a lot of money, create a religion
Zo gezegd, zo gedaan.
De koran, de bijbel, de torah, de geschriften uit het boeddhisme, het daoïsme en de veda's of de vedanta kunnen eindelijk allemaal het raam uit, want we gaan nu 'clear'.
De nieuwe allesomvattende bron heet Dianetics: The Modern Science of Mental Health, helemaal bedacht en geschreven door L Ron Hubbard in, naar eigen zeggen, drie weken tijd.
Een filosofisch nauwelijks of wankel onderbouwd (lijkt me in dat opzicht sterk overeen te komen met het gedachtegoed van Ayn Rand), quasi-psychologische pseudo-religie van het zuiverste water. En we noemen deze kersverse Scientology. 'Science' verwijst naar zeker weten en/of wetenschap en de 'logia' naar studie naar of kennis van; dat mag misschien een beetje dubbelop lijken maar het klinkt wel interessant en als je alle wijsheid in pacht hebt kun je dat toch maar nooit voldoende benadrukken.

Deze sekte en 'tussen-de-oren-maffia-organisatie' mocht zich deze week verheugen in de nadrukkelijke belangstelling van de onze publieke omroep.
logoNPO Dinsdag zond de VPRO de onthullende documentaire Going Clear: Scientology and the Prison of Belief van Alex Gibney uit. 'Geloofsgevangenis' een sprekende ondertitel in dit verband. Voor wie het gemist heeft bijzonder aanbevolen; helaas nog maar tot en met 26 mei hier te zien.

Hubbard, door zijn volgelingen LRH genoemd, komt in de film bepaald niet als een genie uit de verf en huidige leider David Miscavige lijkt hier alle trekjes van een doorgewinterde psychopaat te vertonen.
Samen hebben ze toch maar een monsterlijk kerkgenootschap op poten gezet met een eigen heel bijzondere dynamiek waar het onderscheid tussen geloof, geld, goedgelovigheid, gehoorzaamheid, gekte en gezond verstand voor de leden echt niet meer zichtbaar is of nog onder ogen valt te zien en waar rücksichtslos met onwilligen of tegenstanders wordt afgerekend.

Woensdag was de beurt aan het VARA jongerenprogramma Rambam om een 'undercover'-kijkje te nemen in de keuken van de Nederlandse Scientologykerk. Daar werd de 'undercover'-journaliste door een 11-jarige jongen aan de tand gevoeld over haar mogelijke frustraties danwel trauma's.

Wie zich ook wel eens een beetje wil laten hersenspoelen door de spirituele jihadi's en andere leeghoofden van deze 'klare kerk' kan hier of hier terecht.
Wie de zaak wat onafhankelijker wil bezien zal zich meer thuisvoelen bij de twee genoemde reportages of bijvoorbeeld bij het inmiddels ruim 40 jaar oude verhaal van Paulette Cooper.
Nee, als ik nu echt een guru moest kiezen ging ik toch voor Sri Kumaré.

Over het menselijk bedrijf:
Even later op de woensdagavond zag ik een aflevering uit de wetenschapsserie (ja, alweer die science) De volmaakte mens van Bas Heijne.
De vraag was of danwel op welke afstand wij redelijkerwijs gesproken van de dood weg zouden kunnen blijven. Zouden we in de nabije of in de verre toekomst de dood beduidend kunnen uitsyellen of zelfs ..? Dat zijn nu toch zomaar even niet de meest simpele of minst speculatieve vragen die je je kunt stellen. Van de dominee, de pastoor of de sciëntoloog zou je wellicht ook wat optimistischer of positiever gestemde geluiden op zulke vragen verwachten dan van wetenschappers maar Aubrey de Grey ziet de toekomst in dat opzicht toch extreem positief tegemoet. (hoelang zal die baard van hem dan wel niet worden?)
Onsterfelijkheid lijkt me toch zowel onbereikbaar als onwenselijk en fris en gezond erg veel ouder dan 100 jaar worden lijkt me vooralsnog toch ook nog even toekomstmuziek. Naast weliswaar een groeiende groep betrekkelijk fitte ouderen zie ik zo om heen de ouderdom toch ook nog altijd met de nodige kwalen, gebreken en ongemakken gepaard gaan. Gelukkig had Heijne ook nog een goed gesprek met John Gray die met wat wijze woorden en een heldere kijk op de menselijke natuur een en ander in een, voor mij, wat realistischer perspectief wist te plaatsen.

Wednesday, November 6, 2013

Borderline, bipolariteit of andere grillen?

Dat het kan verkeren zal de lezer van dit blog inmiddels niet onbekend zijn.
Dat het in het moderne leven toch wel wat vaak en snel wil verkeren zal de meesten onder ons ook niet ontgaan zijn.

Wispelturigheid in opvattingen, gedrag, beeldvorming en zo meer zijn ons bepaald niet vreemd en lijken ook steeds nadrukkelijker het politieke, economische en maatschappelijke beeld te bepalen.
Ja, Panta rhei, ik weet het, maar ‘t ken te gek ôk, hè, zoals we hier in Westfriesland zeggen.
Het lijkt nota bene ook nog ons psychisch welbevinden, mentaal evenwicht en de gemoedsrust in ernstige mate te beroeren.

Dirk de Wachter deed daar onlangs nog eens een boekje over open en leek daarmee een gevoelige zenuw in onze samenleving geraakt te hebben. (Voor wat meer uitleg of uitweiding in deze zie het blog van Henk50)
BorderlineTimes
Nu zie ik vandaag op de wetenschapspagina in de krant dat onderzoekers van de Universiteit van Queensland gisteren het rapport Global Burden of Disease 2010 gepresenteerd hebben (zie hier). En de Volkskrant presenteert mij in het artikel Nederlander het depressiefst, een kaartje van Europa langs de depressie-meetlat.
En daaruit blijkt dat wij het diepst in de put zitten van alle Europeanen!

Ze meten toch ook maar alles, nietwaar, die wetenschappers. Hier werd het aantal levensjaren dat mensen ongemak ondervinden door depressie gemeten. De onderzoekers maakten daarbij gebruik van de criteria zoals die in de DSM IV gebruikt werden (Ik weet inmiddels niet meer of dat nog als een aanbeveling mag gelden).
DSM-V-preparation--300x252
Jan Swinkels zwakt het resultaat van deze meting direct af met: ‘Het gaat vooral over perceptie.’ Onderzoeksleidster Alize Ferrari merkt zelf op: ‘Door een onzekerheidsmarge is het niet gezegd dat de hoog en laag scorende landen significant afwijken van het wereldgemiddelde.’
Wat hebben ze dan gemeten en waarom zouden wij dat moeten weten?; zou je je dan toch zomaar af kunnen vragen.
Het artikeltje daaronder aangaande de verslaggeving door de wetenschapsredactie kopt toevallig: Ware wetenschap en We gaan het anders doen, maar dat even terzijde.
Die wetenschappers, die weten toch ook wat!

Dat kaartje, hier voor m’n neus, blijft toch maar intrigeren en de conclusie dringt zich op dat naarmate landen in Europa welvarender zijn, de mensen daar ook het meest geplaagd worden door depressieve buien en gevoelens.
Rara hoe kan dat?
economie_nl_stort_in
En het paradoxale is natuurlijk dat wanneer er onderzoek gedaan wordt naar geluksbeleving Nederland recentelijk steeds in de top-drie te vinden is!
Ook wat lastig te rijmen of zijn we dan met z'n allen toch borderliners aan het worden of hebben we wat last van een bipolaire tic?
Of heb ik gewoon een beetje last van cognitieve dissonantie?

Wednesday, October 19, 2011

Je kunt niet niet ...

... communiceren



Dat klinkt wellicht wat paradoxaal maar zo luidt het eerste axioma uit het (bij mij in groene kaft) bekende boekje van van Paul Watzlawick, Janet Helmick Beavin en Don J. Jackson:
De pragmatische aspecten van de menselijke communicatie.
(Even gooogelen leert me dat het boekje allang niet meer groen oogt, maar inmiddels een blauwe omslag heeft gekregen.)



Nou, communiceren dan maar ... en dat wordt vandaag de dag natuurlijk ook gedaan dat het een aard heeft. Kijk naar de media, het internetverkeer, de complete volksstammen die nu werkzaam zijn in de reclame, de marketing en de pr-business, het alom aanwezige gebruik van mobieltjes en de vergaderingen, overdrachten en gecomputeriseerde papierwinkel op je werk, om zomaar eens een greep te doen in het fenomeen dat we 'kommunikasie' zijn gaan noemen.
Je kunt tegenwoordig ook overal bij voortduring kreten horen als: dat moet wel even goed gecommuniceerd worden, hoor!



Het genoemde boek van Watzlawick e.a. geldt als een klassieker, stamt uit de zestiger jaren en werd in het daaropvolgende decennium een standaardwerk in het land der agoochemerds en aan agogische opleidingen alwaar 'je kunt niet niet communiceren' alras een gevleugelde kreet werd.
Mijn kennismaking met het boek en de ermee gepaardgaande terminologie kwam pas in de tachtiger jaren toen ik in een deels agogisch beroep terechtkwam. Het boek, de boodschap, de 5 axioma's en de terminologie zijn overigens inmiddels wijd en zijd bekend. Het heeft dan ook verschillende drukken en tig oplages gekend. Van de lieden die wat heet communicatiewetenschappen studeren zullen er nog maar weinig in de directe zorg of hulpverlening emplooi vinden, schat ik zo.

Je kunt niet niet communiceren luidt dus het eerste axioma.
Wat je wel kunt doen is bv. paradoxale booschappen uitzenden en dat kan zelfs nog als therapeutisch middel ingezet worden. Ja, ik blijf het zeggen: leve de paradox!



Het tweede axioma is niet minder bekend en invloedrijk geworden en heeft ws. heel veel ogen geopend voor de aard van veel communicatie. Hier wordt het onderscheid gemaakt tussen inhouds- en betrekkingsniveau waarbij de tweede de eerste bepaalt en derhalve metacommunicatie wordt genoemd.
Het blootleggen van dergelijke mechanismen en onwenselijkheden daarin in de concrete praktijk van alledag vergt uiteraard ook weer de nodige communicatie. En zo communiceren we wat af!

En ik kan het echt niet helpen maar zoals het een man van mijn leeftijd, laten we zeggen 'a grumpy old man', betaamt denk ik weleens bij mezelf: zou het niet aardig zijn als mensen i.p.v. zich over te geven aan al die communicatie volgens recept en op commando gewoon wat meer met elkaar zouden praten en naar elkaar zouden luisteren?
Want veel van die obligate communicerende vaten klinken mij toch ook wel eens als holle vaten in de oren.



Gewoon alledaagse simpele kommunikasie dus!

Thursday, March 3, 2011

Help, een paradox!

Het leven, zo weten wij inmiddels wel, zit vol paradoxen.
En zo is dat dus ook in mijn werk.

En wat dat betreft vind ik één van de meest in het oog springende toch altijd die ene, die mij bekend is als 'de paradox van de hulpverlening'.
Nu is hulpverlenen op zichzelf al een wat merkwaardige, dubieuze danwel paradoxale bezigheid omdat een goede en professionele hulpverlener er op uit hoort en zegt te zijn om zichzelf overbodig te maken. Ik doel hier echter niet op die doelstelling maar op de manier waarop dat doel, naar verluidt, het beste benaderd en bewerkstelligd zou kunnen worden.



Het heet dan te zijn dat men in de hulpverlening een maximale nabijheid aan een maximale distantie moet trachten te paren. Ofwel combineer een zo groot mogelijke mate van betrokkenheid met een zo groot mogelijke mate van objectiviteit.
Ga daar maar eens aanstaan!
Mijn collega's en ik mogen dat elke dag weer proberen.

Dit raakt direct aan begrippen of noties als Expressed Emotion, een affectief bewuste benadering en affectief neutraal reageren.
Soms kan de indruk gewekt worden als zouden betrokkenheid en objectiviteit als communicerende vaten werken; des te hoger de één des te lager de ander. Dat zou in verscheidende instanties ook het geval kunnen zijn, maar het appel dat wel bekend staat als de paradox van de hulpverlening veronderstelt toch echt dat beiden (nabijheid en distantie) zich met de nodige kennis, ervaring en inzicht laten vergroten en verdiepen.

Ik denk ook dat dat wel degelijk mogelijk is. Voor mijn gevoel gaat het over iets dat zich niet altijd makkelijk in woorden laat vangen maar desondanks wel vaak heel tastbaar is voor werkers in de zorg en cruciaal voor de kwaliteit van die zorg. De grote vraag is echter hoe we op de werkvloer de kennis en de ervaring kunnen opdoen en uitlokken om zowel een maximale nabijheid als een maximale distantie gestalte te geven en de paradox te ontmantelen.
Volgens mij zijn een aantal huidige ontwikkelingen in de zorg als de protocollisering, vele vormen van standaardisering van verslaglegging en het verwarren van certificering met kwaliteitsverbetering e.d. daar veelal maar weinig behulpzaam bij of (paradoxaal genoeg?) soms zelfs ronduit contraproductief.



Even googelen op 'paradox van de hulpverlening' leert me dat ook de spagaat 'kracht en kwetsbaarheid' danwel 'controle of beheersbaarheid en kwetsbaarheid' als een paradox binnen de hulpverlening gevoeld en benoemd worden. Vind ik ook wel een paar hele mooie en die zullen ook de nodige stof tot nadenken bieden.
Beheersen en/of kracht tegenover laten zijn en laten zien.


Leve de paradox!

zou ik zeggen, zolang die ons tot nadenken en nuancering dwingt, ons verder doet kijken dan onze neuzen doorgaans lang zijn en ons ietsje voorbij de gangbare kretologie laat zoeken.

Zei één der vroegste dichters des Vaderland niet ooit al, lang voordat woorden als dialectiek en paradox in het woordenboek der Nederlandse taal werden bijgeschreven: 't kan verkeren!