Dat te verwensen facebook?

In een vorig blogje had ik het over het vermaledijde smoelenboek. Ik ga daar nu geen uitleg over geven maar verwijs in plaats daarvan even naar een uiteenzetting door Jason Perlow op ZDNet.

Wacht u voor Wereldwijde Waanvoorstellingen!

Next: de columns van Kees

Onlangs werd er een documentaire op de Nederlandse televisie uitgezonden onder de de titel: Het beste voor Kees. Hoofdpersoon daarin is Kees Momma, inmiddels een BNA-er (althans een waarvan de A vrij duidelijk is en algemeen (h)erkend wordt). Ik heb dat programma niet gezien. Wel ooit een eerder programma over dezelfde Kees.

Momma, die ook boeken schreef over (zijn) autisme, blijkt door genoemde documentaire heel wat verbaasde of geamuseerde reacties los gemaakt te hebben onder het Nederlandse publiek. Zoals ik al zei, heb ik de uitzending niet gezien en nu sta ik ook niet zo heel gauw perplex van het gedrag of de uitingen van zogeheten autisten omdat ik er in de loop der tijd al eens een paar tegengekomen ben. Die genieten echter geen van allen landelijke bekendheid zoals Kees. En wanneer het onderwerp autisme of autisten al in het nieuws komen is dat doorgaans in verband met misstanden in de zorg of ouders die geen plek voor hun kind in de zorg kunnen vinden.

De reuring rond Kees Momma is toch van iets andere aard. Ik werd daar al iets over gewaar op het blog van Henk50. En iemand liet mij desgewenst (heb je dat dan niet gezien?) een schijnbaar leuk youtube filmpje op zo'n slim foontje zien. Een op Duitse automobilisten scheldende Kees blijkt dus een hit op Youtube te zijn.
Nu lees ik vandaag in de krant dat Momma en genoemde documentaire dermate populair zijn dat er al een facebookpagina aan gewijd is met inmiddels meer dan 32 duizend likes. Om wat op dit momentum van populariteit door te borduren en om Kees wat perspectief te geven heeft nrc.next hem als columnist aangenomen.

Momma blijkt naast zijn vele andere kwaliteiten namelijk ook en begenadigd schrijver te zijn. En, zegt Hans Nijenhuis van nrc.next:

Door de documentaire ga je van Kees houden. Hij helpt ons naar de wereld te kijken. We willen meer door zijn ogen zien.

Zelf schreef Kees hierover:

Ernst en humor wil ik zoveel mogelijk naast elkaar plaatsen. Er moet ruimte zijn voor enkele kwinkslagen en plastische omschrijvingen, waarbij het aan woordspelingen niet zal ontbreken. De kneep is de artikelen luchtig te houden.

Maar dat klinkt helemaal als de ideale blogjes zoals ik ze zou willen lezen en/of schrijven. Misschien moet ik maar eens bij hem in de leer gaan!
Als het aan De Speld zou liggen wordt Momma ook meteen maar voorgedragen als onze volgende nationale ombudsman.

HMiG Vragenvuur (3) Duker

Als vervolg op Hollandse Meesters in Gesprek vond er eind vorig jaar een aantal bijeenkomsten plaats waarin de afzonderlijke meesters/deelnemers van/aan het gesprek onder de titel 'Vragenvuur' blootgesteld werden aan een interview en een aantal vragen uit het publiek.

De video's daarvan wil ik als vervolg op het voorgaande ook hier op dit blog weer even onder de aandacht brengen van mogelijke belangstellenden.

Toen was het de beurt aan de man van 'de wetenschap' en van 'de gedragsbenadering' in het gezelschap der Meesters, Pieter Duker.
Ik vond dit een zeer onderhoudend gesprek waarin Duker een aantal gewaagde uitspraken doet en het nodige aan behartenswaardigsheden te melden heeft.
Zo zou ik als je me het eerder gevraagd had toch met mijn hand op mijn hart beweerd hebben dat ik nog nooit in de 'bajes' gezeten heb, maar na dit interview met Duker moet ik toch erkennen dat ik regelmatig in de 'conformeesjon bajes' zit of anders wel in één van die andere 'bajesen'.



Het verhaal van Kahneman over systeem 1 en systeem 2 (Thinking, fast and slow) is zeer beslist een interessante kijk op onze cognitie en cognitieve strategieën.
Duker gaat vrij uitgebreid in op het onderscheid tussen de snelle, directe, intuïtieve en de trage, moeizamere, reflectieve variant van onze cognitieve uitrusting en geeft er vele voorbeelden van. Terwijl systeem 1 evolutionair het oudste en het belangrijkste is, moet de wetenschap het toch bij uitstek van systeem 2 hebben.
Dat niet alles is wat het op het eerste gezicht lijkt en sommige (theoretische) verklaringen voor hetgeen we waarnemen ons soms als zeer contra-intuïtief voorkomen is, dunkt me toch, een bekend ervaringsgegeven. Duker lijkt dit fenomeen en meer geheel en al vanuit Kahneman's theorie onderscheid in genoemde twee cognitieve strategieën te willen of kunnen verklaren.

En in veel van zijn voorbeelden wil en kan ik ook aardig eind met hem meegaan. Maar ik vraag me toch ernstig af of het als verklarende theorie heus de omvattende panacee is die Duker er van lijkt te willen maken of dat het scheermes van Ockham hier toch wel wat erg vrijmoedig en rigoureus gehanteerd wordt.
Waar ik hem in deze ronduit veel te kort door de bocht vind gaan is in de stelling dat er niet zoiets als autisme zou bestaan en dat wat we desondanks als zodanig plegen aan te duiden zich net zo goed of beter laat verklaren als prikkelmijdend gedrag. Als zodanig zou het het spiegelbeeld van ADHD zijn.
Volgens mij wordt autisme door wel meer aspecten en/of dimensies gekenmerkt dan alleen het 'prikkel zoeken of mijden'.
Duker lijkt met het Kahneman-verhaal in combinatie met het continuüm prikkelzoeken danwel -mijden (onderwerp van zijn eigen boek) een soort paradigmatische wending in de orthopedagogiek en de zorg aan mensen met een verstandelijke beperking voor te stellen.

Ik zou met bijvoorbeeld Peter Vermeulen en Steven Degriek van Autisme Centraal of met de Human Givens benadering toch 'contextblindheid' of 'caetextia' als het belangrijkste overkoepelende kenmerk van autisme willen aanmerken. Waarbij aangetekend mag worden dat het onvermogen om de context te zien of te doorgronden zeker niet het exclusieve privilege is van mensen die gediagnosticeerd zijn als ASS-er; we hebben er allemaal in meer of mindere mate wel last van, en wetenschappelijk geschoolden toch niet minder dan anderen.

Het Lijkt me overigens wel juist dat ADHD-ers als vooral prikkelzoekers te kenmerken zijn. Het homeostase-model komt ook mij hier als adequater voor dan het input>output-model. En Duker's pleidooi voor af en toe wat meer 'systematische of wetenschappelijke twijfel' en voor wat meer oog voor en onderbouwing van zogeheten 'baselines' lijkt mij zeker niet overbodig in onze tak van zorg.

P.S. Een mij in het bijzonder frapperend gegeven is dat Duker hier vanuit gedragswetenschappelijk perspectief ADHD op een bepaalde dimensie tegenover autisme plaatst terwijl men in, bijvoorbeeld, de Human Givens benadering vanuit 'mental health'- en therapeutisch perspectief 'psychose' op een iets andere dimensie als spiegelbeeld tegenover autisme plaatst.

en het complete verhaal: Hollandse meesters in gesprek

Hollandse Meesters in Gesprek met Ina van Berckelaer-Onnes
Anton Došen aan het woord
Gijs van Gemert aan het woord
Pieter Duker aan het woord
Jacques Heijkoop aan het woord

College door een Hollandse bovenmeester
Vooruitblik of tikkie terug?
1 Vakmanschap is …..
2 De meesters over management
3 Wat weten we van dat werk?
4 Ideologie (in de zorg?)
5 Toekomst ….?
Nog effe napraten; HMiG

HMiG Vragenvuur (1) van Berckelaer-Onnes
HMiG Vragenvuur (2) van Gemert
HMiG Vragenvuur (3) Duker
HMiG Vragenvuur (4) Rispens
HMiG Vragenvuur (5) Heijkoop
HMiG Vragenvuur (6) Došen

Context en beeldvorming

Contextblindheid wordt wel als het centrale kenmerk van autisme gezien, zoals ik laatst in verband met dat bijleren nog eens in gedachte riep.
Bij de zogeheten 'Human Givens' wil men autistische kenmerken zelfs in context zien met psychotische kenmerken en die onderliggende verbindende link de meer beschrijvende naam 'caetextia' meegeven. De term 'contextblindheid' was mij derhalve niet onbekend.

De term 'context collapse' daarentegen was ik tot een uurtje geleden nog niet eerder tegengekomen; hoewel het fenomeen me, als mens, natuurlijk welbekend is.


In de Correspondent geeft Rob Wijnberg een hoogst interessante en actuele analyse van het verschijnsel 'context collapse' in verband met onze nieuwe nieuwsmedia, social media en dergelijke en hun invloed op onze beeldvorming en betekenisgeving.

Bijleren en nascholen

Eens mens is nooit te oud om te leren luidt het spreekwoord. Zo wordt er op mijn werk blijkbaar ook over gedacht want gisteravond mocht ik een cursus ‘Gedeelde zorg’ volgen en vanmorgen een lezing ‘Autisme en een verstandelijke beperking’ door Steven Degrieck bijwonen.

Mijn voorzichtige en voorlopige conclusie na dit leerzame etmaal luidt dat een mens waarschijnlijk inderdaad niet zomaar opeens te oud is om te leren of het eerder geleerde nog eens in herinnering te roepen en zich nog weer eens op het een en ander te bezinnen.

Wat betreft hetgeen men mij probeerde bij te brengen ofwel de inhoudelijke kant daarvan:

‘Gedeelde zorg’ ging over de Driehoek zoals die door Chiel Egberts in zijn Driehoekskunde ontwikkeld danwel gepresenteerd werd. Die Driehoek bestaat dan uit de cliënt, diens ouders en de (professionele) zorgverleners.
Zie de site Drienamiek voor een verdere uiteenzetting hierover.

De lezing door Steven Degrieck over ‘autisme’ had als ondertitel ‘Agressie en probleemgedrag’ en gaf een helder, compact, herkenbaar en vrij omvattend beeld van ‘autisme’ in samenhang met dat zogeheten ‘probleemgedrag’.
Degrieck is verbonden aan Autisme Centraal waarvan hier de site.
Ook aan dat Autisme Centraal verbonden is Peter Vermeulen en die gaf op ons werk al eens eerder een uitermate verhelderende lezing over ‘contextblindheid’ als centraal kenmerk van autisme.

In ons werk kunnen we nog wel eens wat leren van onze zuiderburen!

Hollandse Meesters in Gesprek

Bij toeval stuitte ik onlangs op deze site onder de titel:

Hollandse Meesters in Gesprek

Het gesprek had toen al plaatsgevonden; nl. op 22 november. De site biedt echter een serie portretten van vijf grootheden uit de vaderlandse orthopedagogiek, in de vorm van een interview van rond de dertig minuten op youtube film met elk van hen. Sowieso interessant voor mij en mijn collega’s. Het gesprek zelf zal, naar ik begrepen heb, t.z.t. ook nog volgen. Wat mij betreft een mooie aansluiting op een kennismaking met de benadering van Gentle Teaching van John McGee.

Achtereenvolgens komen dan aan bod: Prof. dr. Ina van Berckelaer-Onnes Prof. dr. Anton Došen Prof. dr. Gijs van Gemert Prof. dr. Pieter Duker en Drs. Jacques Heijkoop

Te beginnen met een portret van Ina van Berckelaer-Onnes:

Mijn opleider vond dat ik ongelofelijk veel moest solliciteren na mijn afstuderen. Dus ik heb twaalf brieven geschreven en ben twaalf keer aangenomen, omdat er ook geen andere kandidaten waren! Uiteindelijk wilde hij dat ik aan de universiteit kwam werken.

De gedachte dat iedereen met autisme een sociale vaardigheidstraining moet krijgen is natuurlijk onzin. Soms moeten juist andere problemen worden aangepakt en valt het met sociale vaardigheden best mee.

Uit: Hollandse Meesters

Nogmaals dat kennen en kunnen

Kennen en kunnen .., denken en doen .., theorie en praktijk .. hebben natuurlijk van alles met elkaar te maken. Het lijkt wel wat op een dansje in twee maten. De volgende pasjes zouden zomaar .. lichaam en geest .., materialisme en idealisme .., kunnen heten. Maar die pasjes maak ik nog maar even niet; ik word zo al een beetje duizelig.



Dan maar liever even terug naar dat kennen en kunnen. En dan niet met het oog op taalkundige scherpslijperij over wat al dan niet correct Algemeen Beschaafd Nederlands mag heten maar meer in de lijn van het taalanalytische onderscheid tussen knowing-that en knowing-how.



Nu is het niet zo dat we met dat kennen of knowing-that en kunnen of knowing-how twee klip-en-klare, helder en eenduidig te omschrijven activiteiten uit het menselijk repertoire bij de kop (of de staart) hebben. Het leven is toch altijd weer veelvormiger dan de leer.

Neem nou dat kennen. Het maakt toch een enorm verschil of ik het antwoord op een som of een weetjesvraag weet op te dreunen omdat ik toevallig bij de oplossingen achter in het boekje gekeken heb en het juiste antwoord weet te memoreren of dat ik een redelijk comlex wiskundig of andersoortig probleem kan doorzien en daar middels een zinnige verklaring of oplossing blijk van kan geven. Het is het verschil tussen weten als één-op-één benoemen en weten als doorzien, doorvoelen, begrijpen of verklaren van meer ambigue situaties. Dat daar een wereld van verschil tussen kan schuilen is iets waar je je maar beter van bewust kunt zijn en anders wel gauw duidelijk zal worden wanneer je bijvoorbeeld als begeleider met zogeheten autisten van doen krijgt.



En dan dat kunnen. Dat heeft ook al niet zo'n eenduidige betekenis. In principe of onder specifieke omstandigheden iets kunnen doen is bepaald niet hetzelfde als dat onder alle of diverse omstandigheden te kunnen of juist als het er op aan komt je mannetje weten te staan. Het is het verschil tussen kunnen en áánkunnen. Het denken over en het inschatten van dat verschil is een specialitieit van Henk50.

Bovengenoemde voorbeelden van onderscheiden menselijke vaardigheden/activiteiten tonen overigens een sterke familie-overeenkomst met het onderscheid tussen ‘Verstehen und Erklären’.

Nog wat interessante links

Hier nog wat interessante links:

Allereerst Caetextia een website gewijd aan de Human Givens naam, definitie en verklaring voor het verschijnsel autisme.
Het voorstel of de bewering luidt hier om contextblindheid oftewel caetextia als nieuwe aanduiding en verklaring voor autisme aan te nemen en tevens als onderliggende en verbindende verklaring te zien voor de central coherence theory en de theory of mind.
Te vinden zijn hier een artikel van Joe Griffin en Ivan Tyrrell dat eerder verscheen onder de naam Parallel processing en een lecture door Joe griffin waarin het een en ander nog wat uitgebreider uit de doeken gedaan wordt en waarin hij autisme en schizofrenie in een adem noemt als zijnde elkaars tegenpolen in de manier waarop het brein werkt.

Caetextia website



En voor wie geboeid is door de verschillen in het mannelijk en vrouwelijk brein of wil weten hoe het met zijn of haar eigen brein staat wat dat betreft is hier vast iets te vinden:

Brainsex Matters

.