Wetenschap en praktijk van beloning en motivatie

De volkskrant kopte deze week: Bonus twistappel wetenschappers.

Dit naar aanleiding van een onderzoek aan de Erasmus Universiteit waaruit blijkt dat de hogere en extra beloningen van Nederlandse topbestuurders op geen enkele manier hebben bijgedragen aan de prestaties van de onderneming.

Volgens de verslaggever hebben steeds meer economen grote twijfels of bonussen wel aanzetten tot betere prestaties.
Terwijl traditionele economen nog steeds veel heil verwachten van bonussen en vergelijkbare prikkels of er gewoon geen alternatief voor zien, sluiten Hartmann en Mertens, twee hoogleraren van de Erasmus Universiteit, aan bij de kritiek zoals die door de Amerikaanse hoogleraren Bebchuk en Fried zo een vijf jaar eerder werd geformuleerd.
Mertens zegt hierover: Bij mij is er sprake van voortschrijdend inzicht en uit onderzoek blijkt dat de standaardtheorie niet werkt.
En zijn collega Hartmann zegt: Van huis uit ben ik hard economisch geschoold, maar ik heb gemerkt dat je een meer psychologische benadering nodig hebt om deze materie te bestuderen.

Nu denk ik dat economie bepaald nog geen volwassen wetenschap is en zeker geen harde wetenschap ook al kunnen economen vaak erg knap met cijfers gooien en goochelen.
Aan de psychologie kleeft natuurlijk het zelfde predikaat (of verwijt) geen harde wetenschap te zijn of zelfs soft en wollig.
Het komt mij voor dat de psychologie meer dan de economie kan bogen op plausibele verklaringen voor menselijk gedrag en op repliceerbare onderzoeksresultaten met voorspellende waarde.
En enkele van de meer robuuste (harde) onderzoeksresultaten hebben toevallig betrekking op beloning en motivatie.
Wellicht zullen sommigen zich verbazen over de uitkomsten van deze onderzoeken en over hoe mijlen ver de argumentatie van economen daar veelal op achter loopt.
Economen en andere geinteresseerden, laat Dan Pink u eens zijn zaak voorleggen:

Dan Pink over motivatie

Voor wat context en achtergrond bij het candle experiment van Duncker:

Functional fixedness

Tot zover enige wetenschappelijke argumentatie oftewel hoe werkt het een en ander.
Daarmee is nog niets gezegd over de ethische dimensie van deze kwestie en deze dimensie lijkt in huidige discussies steeds makkelijker terzijde geschoven te worden en in besluitvorming geen gewicht in de schaal te leggen terwijl dat nu net waar het onze menselijkheid aangaat toch het belangrijkste aspect lijkt te zijn.

.

Het 'roze olifantjeseffect'

Psychologie van de koude grond
ter lering ende vermaak


Onlangs kwam op mijn werk in een specifieke casus iets ter sprake over de mate van verbaal zijn naar een bepaalde cliënt en welke voorzichtigheid of terughoudendheid daarbij te betrachten.
Daarbij probeerde ik een bepaald mechanisme te illustreren dat ik het 'roze olifantjeseffect' pleeg te noemen bij gebrek aan een ander bekend label plus beschrijving uit de psychologie. Ik kan althans niet zo gauw iets bedenken dat die lading dekt of daar op lijkt, maar ik hou me uiteraard aanbevolen voor betere alternatieven.
Het belang hiervan lijkt me dat het geen sporadisch verschijnsel is maar een veel voorkomende en in mijn optiek een van de grootste verborgen valkuilen in de omgang met matig en licht verstandelijk gehandicapte mensen.

Hoe werkt het?

Wel aldus:
Ik ga u op het hart drukken, nee sterker nog, ik beveel u om toch vooral niet aan roze olifantjes te denken.
Uit mijn stemgeluid en nonverbale signalen en de na-druk-kelijk-heid waarmee ik dit zeg kunt u niets anders dan opmaken dat het mij pure ernst is en dat het van groot belang is.
Over het waarom ervan kan ik op het moment niet al te duidelijk zijn maar neemt u maar van mij aan dat als u wel aan roze olifantjes denkt er van alles en nog wat fout kan en ws. zal gaan en het nog wel eens slecht met u af zou kunnen lopen. Dus het belangrijkste is, en ik kan u dat niet genoeg op het hart drukken, dat u vooral niet aan roze olifantjes denkt.
DUS NIET AAN ROZE OLIFANTJES DENKEN!!!!!!!
begrepen?
Wij gaan verder met wat aan het doen waren en misschien herinner ik u er het komende uur nog eens een of twee keer aan dat we toch vooral niet aan roze olifantjes moeten denken.

En voila bij een volgend samenzijn hoef ik u waarschijnlijk nog slechts te herinneren: u weet het nog wel, he?...sssstt... niet aan denken om u roze olifantjes voor de geest te toveren.
Of alleen al mij zien triggert de reactie: ojee daar heb hem weer met zijn roze olifantjes. Of simpelweg het horen van mijn naam of de gedachte aan mij blijken al genoeg.
Of allerlei associatieve elementen als, stel u voor, dat u eerste keer of meerdere keren dat ik het ter sprake bracht net suiker in u koffie deed of vul maar in wat dan ook uw aandacht trok; al die zaken kunnen bij een volgende gelegenheid zomaar even de gedachte aan die vermaledijde roze olifantjes weer even oproepen.

Misschien was u aanvankelijk nog zo welwillend en naïef om te denken: ok jij je zin, ik zal er niet aan denken, maar dat blijkt u doorgaans niet helemaal te lukken.
De wrange grap is natuurlijk dat u nooit aan roze olifantjes gedacht zou hebben als ik er niet over begonnen was.
En de andere wrange grap is dat als ik dit mechanisme niet doorzie, ik in alle ernst zou kunnen volhouden dat het niet mijn schuld is dat u in weerwil van mijn verwoede pogingen om u daar van te weerhouden toch aan roze olifantjes blijkt te denken. Nee ik heb u nou juist nog zo gewaarschuwd; maar u bent eigenwijs, niet luisteren, he!

En nu mag u voor 'roze olifantjes' zelf van alles en nog wat in vullen.
In geval van de betreffende cliënt ben ik ervan overtuigd dat hij in zijn leven talloze keren ondanks uitdrukkelijke waarschuwingen en donderpreken vooraf toch ongewenst gedrag vertoond heeft dat mede langs bovenbeschreven lijnen ontstond.

Het is natuurlijk meestal een duivels dillema in de zin dat je wilt of moet iemand soms iets duidelijk maken om hem/haar en de omgeving nare ervaringen te besparen maar de vraag is hoe dat te doen in specifieke gevallen.
Wie daar iets zinnigs over weet te zeggen is nu aan de beurt. Ik ben een en al oor.

P.S. Meer aan mijn werk in de gehandicaptenzorg gerelateerde onderwerpen en kwesties zijn te vinden onder dat vak van mij of een vak apart.

Nog wat interessante links

Hier nog wat interessante links:

Allereerst Caetextia een website gewijd aan de Human Givens naam, definitie en verklaring voor het verschijnsel autisme.
Het voorstel of de bewering luidt hier om contextblindheid oftewel caetextia als nieuwe aanduiding en verklaring voor autisme aan te nemen en tevens als onderliggende en verbindende verklaring te zien voor de central coherence theory en de theory of mind.
Te vinden zijn hier een artikel van Joe Griffin en Ivan Tyrrell dat eerder verscheen onder de naam Parallel processing en een lecture door Joe griffin waarin het een en ander nog wat uitgebreider uit de doeken gedaan wordt en waarin hij autisme en schizofrenie in een adem noemt als zijnde elkaars tegenpolen in de manier waarop het brein werkt.

Caetextia website



En voor wie geboeid is door de verschillen in het mannelijk en vrouwelijk brein of wil weten hoe het met zijn of haar eigen brein staat wat dat betreft is hier vast iets te vinden:

Brainsex Matters

.

Nog een argument voor Systems Thinking?

Zojuist op donderdag 30 juli lees ik in de krant dat de Britse banken, ondanks de hen verleende miljardensteun van rijkswege, alleen geld willen uitlenen tegen een woekerrente. Dit tot groot ongenoegen van de Britse regering die met maatregelen dreigt. Iedereen begrijpt natuurlijk dat deze houding van de banken de economie niet vooruit zal helpen maar juist verder doet haperen.
Ook ik die altijd roept geen verstand te hebben van economie meen dit te begrijpen.
Wat mij de laatste tijd vooral treft en verbaast is dat lieden die beweren en geacht worden wel verstand van te hebben van deze ingewikkelde en ondoorzichtige materie soms en eigenlijk veel te vaak blijk geven er in essentie nog minder van te snappen dan ik.
En ik denk dat het velen moet verbazen dat wat voor financiëel-economische deskundigheid moet doorgaan zo wankel kan blijken en voor een groot gedeelte uit bla-bla en bezwering en soms gewoon uit laaielichterij blijkt te bestaan.

Het stukje in de Volkskrant meldt dat ook de engelse koningin Elizabeth tot de schare behoort die een beetje 'flabbergasted' zijn door de kredietcrisis.
Zij vraagt zich af: Hoe is het toch mogelijk dat niemand dit heeft voorspeld?
Een aantal hoogleraren economie zijn haar van dienst geweest en hebben in een inmiddels uitgelekte brief gepoogd haar het een en ander duidelijk te maken.

In het krantenartikel wordt geen melding gemaakt van het feit dat deze crisis natuurlijk wel degelijk voorspeld en gevreesd werd door wat verdwaalde enkelingen maar dat daar niet naar geluisterd werd en deze lieden als onheilsprofeten die de pret wilden bederven werden weggezet.
Dit lijkt mij geen onbelangrijk en oninteressant punt.
Maar wat ze wel te zeggen hadden is ook erg interessante kost voor leken zoals ikzelf:

Ze leggen majesteit bijvoorbeeld uit dat 'financiële tovenaars' dachten dat ze alle risico's goed hadden gespreid. 'Het is moeilijk een treffender voorbeeld te vinden van wishful thinking en overmoed'.
Samenvattend wijten ze de puinhoop aan het collectieve gebrek van 'heel veel slimme mensen' om de risico's voor het systeem als geheel te onderkennen.

Als dat geen aanbeveling is voor systeemdenken en je aandacht vooral richten op de werking van het systeem!

.

Denken over (on)gelijkheid; een kwestie van politiek of van wetenschap?

Een zaak van beide natuurlijk!
Een kwestie van de politiek voorzover zij keuzes maakt en sturing geeft in een van beide richtingen; en een zaak van de wetenschap of die in haar opdracht slaagt de feitelijke resultaten van dat politieke beleid zichtbaar en objectief te maken.
En dat de wetenschap in dat opzicht nog heel wat vermag voor wie het wil zien moge blijken uit de website van:

The Equality Trust

(On)gelijkheid wordt hier opgevat als de mate van inkomensveschillen binnen een samenleving.
Dit alles vloeit voort uit oorspronkelijk een studie naar de parameters van lichamelijke gezondheid in verschillende samenlevingen.
De mate van (on)gelijkheid leek en bleek een cruciale factor.
En dat bleek ook zo te zijn op tien andere terreinen van gezondheid en sociale problematiek variërend van geestelijke volksgezondheid tot drugsmisbruik en van obesitas tot geweldpleging.
De cijfers zoals hier gepresenteerd zijn nogal consistent en veelzeggend.
Je zou bijna Friedman, Reagan en Tatcher bedanken voor het zo klip en klaar laten worden dat hun socio-economische gedachtegoed aan alle kanten rammelt en uiteindelijk ontegenzeggelijk schade berokkent aan de samenleving.
Helaas mogen we hun links-liberale of sociaal-democratische tegenhangers nog niet bedanken voor het ons op deze verbanden te wijzen en het tij te keren richting een meer egalitaire en samenhangende maatschappij.

Voor wat verdere kritische vragen en gedachten hierover:
FAQs on Inequality

In het laatste decennium voor de huidige financiële en daaropvolgende economische crisis hebben we door de hele westerse wereld een gestage toename in inkomensongelijkheid gezien.
Het aantal millionaires nam maar toe ofschoon niet zo hard als het aantal mensen dat nu armer blijkt te zijn dan toen. Top-managers en hedgefondsen hebben de laatst jaren miljarden naar zichzelf toe uit de economie geheveld middels exorbitante bonussen en perverse beursactiviteiten en doen dat nog steeds op bescheidener schaal.
Als deze onvoorstelbare bedragen nu eens naar 20% armste mensen waren verdeeld, dan zou dit geld nu nagenoeg allemaal door de economie vloeien ter versterking van een gezondere economie. Terwijl nu de rijken ofwel het op zitten te potten bang dat ze weleens wat armer zouden kunnen worden dan voorzien ofwel het uigeven aan buitensporige luxe en zo een zieke en kwetsbare economie bevorderen.
Nu moet ik de eerste econoom nog eens iets zinnigs horen zeggen over deze voor de hand liggende stelling.
Maar ja, economie is natuurlijk niet echt een wetenschap of dat ooit geweest, toch?

.

Thinking about (un)equality; a matter of science or of politics?

A matter of both of course!
A matter of politics as it puts in place the policies that steer in either direction; and a matter of science whether it succeeds in its mission to paint a clear picture of what the tangible and actual results of those policies are.
And it may surprise you that scientific inquiry can do quite a good job in that respect as this website will proof to those who can see:

The Equality Trust

(In)equality is defined here in terms of income inequalities within a society.
These studies originated from an inquiry into the parameters of physical health in various societies.
The amount of (in)equality appeared to be a key-factor.
And so it is regarding ten more social and health problems ranging from mental health to drug abuse and from obesity to violence.
The figures presented here are rather consistent and telling.
One would almost thank Friedman, Reagan and Tatcher for letting it show so obviously that their socio-economic ideas are flawed, fraudulent and in the end harmfull to society.
Alas as yet we cannot thank their liberal and social-democratic counterparts for pin-pointing these correlations and reversing the trend to more equal and coherent societies.

As for critical questions you may find some thoughts and answers here:
FAQs on Inequality

In the last decade running up to the present financial and subsequent economical crisis we have seen a steady increase in income inequalities throughout the Western world. The number of millionaires was ever increasing though not as fast as the number of people now being poorer than before, top-managers through their bonusses and hedgefunds through their perverse activities have drained billions of dollars out of the economy and continue to do so on a more modest scale.
If this immense amount of money had gone to the poorest 20% of the population it would now be flowing through the economy and so create a healthy and robust economy. While now the rich mainly sit on it afraid they will become a little poorer or spending it on outrageous luxury thus creating a sick and vulnerable economy.
I must yet hear the first economist elaborate on this obvious assumption, but then economy is not really or has ever been a science, wouldn't you agree?

.

Nog even over die managers

Sommige mensen hebben wel een antwoord klaar op de vraag of management nu een ziekte of een zegen is zoals dit verhaaltje moge getuigen:
Management is een ziekte

Voor een wat serieuzere benadering van hoe het ook en beter zou kunnen:
The Systems Thinking Review

.